قسمت دوم

قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه شود

قسمت اول

قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه شود

بسمه تعالي

بسم الله القاسم الجبارين

الله اكبر الله اكبر الله اكبر خميني رهبر استقلال آزادي حكومت اسلامي

 22 بهمن 1357 روز پيروزي خون بر شمشير مبارك .

با درود به روان پاك شهداي قبل از پيروزي و اعلام موجوديت اسلام توسط حضرت نبي اكرم ((ص)) كه درود عالميان تا خاتميان براو باد  و با درود به روان پاك شهداي صدر اسلام و با درود به روان پاك شهداي معصومين اسلام و ياران با وفايشان خاصه شهيد بزرگوار اسلام حضرت حسين ابن علي ((ع)) و با درود به روان پاك شهداي ادوار مختلف و با درود به ارواح طيبه شهداي قبل از پيروزي انقلاب  تا 22 بهمن 1357 و با درود به ارواح طيبه شهداي بعد از پيروزي انقلاب (شهيدبهشتي و 72 تن از ياران با وفاي اسلام و كشور اسلامي و سرافراز ايران ) و شهيدان  مفتح و استاد مطهري و شهداي گرانقدر مهراب هاي مساجد و با درود به ارواح طيبه شهداي 8 سال جنگ تحميلي استكبار جهاني به سركردگي ابرقدرتها به ربري آمريكائيان و انگليسي و فرانسوي و 5 ابر قدرت جهاني و نوكرانشان  بدست صداميان افلقي سهيونيستي عراقي و با درود به روح پرفتوح معمار انقلاب و جمهوري اسلامي ايران حضرت آيت الله الامام روح الله الموسوي الخميني (قدس سره ) رهبر معظم فقيد اسلام و انقلاب و جمهوري اسلامي ايران  و با درود به جاويدالاثرها و جانبازان از حضرت عباس ابن علي تا امروز خاصه جانباز معظم حضرت امام الخامنه اي رهير عظيم الشان و عظيم القدر انقلاب و جمهوري اسلامي ايران  و با درود به اسراي آزاده و خانواده هاي معظم صابرين ( شهدا و مفقودين جاويد الاثر و جانبازان ) فرارسيدن استقامت و ايثار و از خودگذشتگي و روح شهادت طلبي و استكبار و استعمار ستيزي 22 بهمن 1357 برتمام مردم شجاع ايران اسلامي مباركباد .

پيشرفتهاي عظيم از جمله پيروزي بر استكبار و شكست دشمنان خون خوار دوران 8 ساله دفاع مقدس و انرژي هسته اي و سلولهاي بنيادي و پرتاب ماهواره به فضا نوش جانتان باشد.

مزد زحمات شما بيش از اينها ميباشد كه اميدواريم دولت مردان موقعيت و قدر شناس و خدمات رسان به شما همواره موفق و مويد و درراه اعتلاي اسلام و ايران همواره پيروز و موفق باشند.

امت اسلام . مردم شريف ايران روز 22 بهمن هرسال روز ملي اسلامي ايران عزيز و سرفراز است و استعمارگران و مستكبران جهاني با حضور هميشگي شما در صحنه هاي انقلاب هرروز از روز قبل مايوس تر خواهند شد و متوجه ميشوند كه امت با ( يد  واحده ) شكست ناپذير است و شما به چشم خويشتن مشاهده مينمائيد كه جرات و جسارتي براي حمله به ايران را ندارند و همانطوريكه ميدانيد با تبليغات بسيار سنگين ما مردم خداجوي و متمدن  را به جهانيان بي خير و زود باور تروريسم معرفي كرده اند هركجا نامي از ايران و ايراني باشد از ما به شدت هراس دارند و ما بايد به جهانيان بي خبر اثبات نمائيم كه مردمي با فرهنگ و مدنيت غني و تاريخي هستيم و با حضور خود در راه پيمايي هاي عظيم و ميليوني كه بصورت مسالمت آميز برگزار ميكنيم به آنان ثابت ميكنيم كه ما هستيم و ما زنده هستيم و ما قدرتمندانه در صحنه حاضر هستيم و همواره پشتيبان هم و پشتيبان ولايت امر و پشتيبان دولت و پشتيبان نيروهاي مسلح و پشتيبان دانشمندان غيور خويش ميباشيم و اين راه پيمائي نشان دهنده همبستگي ما است . روز 22 بهمن روز همبستگي روز نشان دادن اقتدار ايراني است همه باهم در راه پيمائي ميليوني كه برگزار ميكنيم قدرت و همبستگي و ايمان خودرا به رخ جهانيان خاصه جهان خواران ميكشيم .

همه ما در صفوف بهم فشرده سال روز خاطره انگيز 22 بهمن 57  را گرامي ميداريم .

ضمنا براي انتخابات نمايندگان مجلس شوراي اسلامي پرشور تر از قبل آماده ميشويم .

زنده باد امت . زنده باد رهير . پاينده و برقرار باد اسلام و ايران .

قسمت سوم

برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه شود

قسمت دوم

قانون برنامه اول:

قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ايران

برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه شود

قسمت اول

قانون برنامه اول:

قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ايران

برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه شود

قاجاريه

ناصرالدین‌شاه قاجار (۶ صفر ۱۲۴۷ ه - ۱۷ ذیقعده ۱۳۱۳ ه)، معروف به «سلطان صاحبقران» و بعد «شاه شهید»، از شاهان دودمان قاجار ایران بود

وی در سال ۱۲۴۸ هجری قمری در تبریز بدنیا آمد. مادر او مهد علیا نام داشت. خبر درگذشت پدرش محمدشاه را در سال ۱۸۴۹ میلادی هنگامی که در تبریز بود شنید، سپس به یاری امیرکبیر به پادشاهی رسید و بر تخت طاووس نشست. برای بازپس‌گیری مناطق شرقی ایران از دست انگلیس‌ها، به‌ویژه منطقه هرات کوشش کرد ولی پس از تهدید و حمله انگلیسی‌ها به بوشهر ناچار به واپس‌نشینی شد.

نخستین بار در ۱۸۴۵ میلادی به اروپا سفر کرد. او نخستین پادشاه ایران بعد از اسلام بود که به اروپا مسافرت کرد. آوردن دوربین عکاسی به ایران از جمله کارهای اوست.

مرگ

در آستانه مراسم پنجاهمین سال تاجگذاری در سال ۱۳۱۳ قمری به دست میرزا رضای کرمانی در حرم شاه عبدالعظیم در شهر ری ترور شد.

فرزندان

·         مظفرالدین شاه

·         مسعود میرزا ظل السلطان

·         نصرت الدین میرزا سالار السلطنه

·         کامران میرزا نایب السلطنه

·         محمد رضا میرزا رکن السلطنه

·         حسینعلی میرزا یمن الدوله

·         احمد میرزا عضد السلطنه

قاجار نام دودمانی است که از  ۱۷۹۴ تا  ۱۹۲۵ميلادي بر ایران فرمان راند.

قاجارها قبیله‌ای از ترکمان‌های منطقه استرآباد (گرگان) بودند. قدرت یافتن قاجارها به عهد صفوی و شاه عباس کبیر برمی‌گردد؛ ابتدا در شمال رود ارس ساکن بودند و در آن زمان بدلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمودند، قدرت بیشتری یافتند و سپس دسته‌ای از آنان در غرب استرآباد و در دشت گرگان سکنی گزیدند.

ایشان تبار خود را به کسی به نام قاجار نویان می‌رساندند که از سرداران چنگیز بود. نام این قبیله ریشه در عبارت آقاجر به معنای جنگجوی جنگل دارد. پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام کوچیدند. هنگامی که تیمورلنگ گورکانی به این نقطه تاخت قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و سرانجام آنها را به خانقاه صفوی در آذرآبادگان  بخشید. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.

چنگيز رئيس ايل مغول است كه به ايران پهناور آنروزگار حمله كرد.

مغول نام ايلي است كه اكنون در كشور چين واقع شده است.

امير تيمورلنگ گوركاني از پادشاهان گوركاني و از بازماندگان ايل مغول در ايران است .

آذرآبادگان  آذربايجان بزرگ است كه در ايران ابتدا به دواستان آذربايجان شرقي و غربي تقسيم شده بود و سپس قسمتي از آذربايجان شرقي را جدا و استان اردبيل تشكيل گرديد و قسمت ديگري هم بواسطه شكست ايران در جنگ باروسه تزاري از دست رفته و تا قبل از فروپاشي دولت شوروي سابق بعنوان يكي از استانهاي شوروي بوده و با فروپاشي شوروي درحال حاضر  به كشور مستقل آذربايجان تبديل گرديده است .

سلطنت

بنا بر بعضی منابع تاریخي  مادربزرگ آقا محمد خان بیوه شاه سلطان حسین صفوی بود که در هنگام حمله محمود افغان به اصفهان از شاه سلطان حسین باردار بود و بدلیل علاقه زیاد شاه به وی، برای جلوگیری از اسارت او بدست افغانها، توسط سران قزلباش فراری داده شد و بعد از قتل شاه سلطان حسین به زوجیت پدر بزرگ آقا محمد خان درآمد. بنا به این روایت پدر آقا محمد خان، محمد حسن خان قاجار، در اصل فرزند شاه سلطان حسین صفوی بوده‌است و به همین دلیل ارتباط نزدیک و پایداری بین بازماندگان دودمان صفوی و شاهان دوره قاجاری وجود داشته‌است.

نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد حسن خان که در هنگام قتل پدر ۱۲ سال بیش نداشت یوخاری‌باش‌ها که ساکنین بالادست رود گرگان بودند را به حکمرانی منسوب کرد تا بدین ترتیب با ایجاد شکاف و چند گانگی میان طوایف قاجار نگران ناآرامی‌های داخلی نگردد و اشاقه‌باش‌ها زیر نظر حکومت ایشان گردند. در زمان آقا محمد خان قاجار این طایفه به دو قبیله اشاقه‌باش و یوخاری‌باش (به معنای ساکن ناحیه بالا - رودخانه- و ساکن ناحیه پایین - رودخانه) تقسیم شده بود و آقا محمد خان موفق گردید این دو قبیله را با هم متحد کرده و نیروی نظامی خود را استحکام بخشد.

در زمان این دودمان حکومتهای پی در پی استانی بر مناطق گوناگون سرزمین ایران با جنگ یا مصالحه از میان رفتند و جای خود را به سامانه‌ای فدرالی با تبعیت از دولت مرکزی دادند و «کشور» ایران دوباره زیر یک پرچم شکل گرفت. رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله بیادگار مانده‌است.

جنگ‌های ایران و روس در زمان فتحعلی شاه قاجار به جدا شدن بخش‌هایی از قفقاز  از ایران شد.

ایران در زمان این دودمان با دنیای غرب آَشنا گردید. اولین کارخانه‌های تولید انبوه، تولید الکتریسیته، چاپخانه، تلگراف، تلفن، چراغ برق، شهرسازی مدرن، راهسازی مدرن، خط آهن، سالن اپرا (که بعداً به سالن تعذیه تغییر کاربری داد)، مدارس فنی به روش مدرن (از جمله دارلفنون که به همت امیر کبیر بنیاد گردید)، و اعزام اولین گروه‌ها از دانشجویان ایرانی به اروپا جهت تحصیل در شاخه‌های طب و مهندسی در زمان این سلسله صورت پذیرفت.

بازسازی ارتش ایران با روش مشق و تجهیز آنها به جنگ‌افزار نوین اروپایی نیز از زمان فتحعلی‌شاه قاجار - در قرارداد نظامی اش با ناپلیون امپراتور فرانسه - آغاز شد.

در زمان این سلسه و بعد از کشمکش بسیار بین شاهان قاجار و آزادی خواهان، جنبش مشروطه در ایران برپا شد و سرانجام ایران دارای مجلس (پارلمان) شد و بخشی از قدرت شاه به مجلس واگذار گردید.

سلسه قاجار با  کودتای  ۱۲۹۹ رضاخان قدرت را از دست داد. با انحلال سلسه قاجار رضا شاه به سلطنت رسید. رضا شاه پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه را که غالبا از وابستگان خاندان قاجار بودند به استخدام درآورد که این ارتباط حرفه‌ای تا پایان سلطنت محمد رضا شاه نیز ادامه یافت.

شاهان قاجار

·         آقا محمدخان قاجار

·         فتحعلی شاه

·         محمد شاه

·         ناصرالدین شاه

·         مظفرالدین شاه

·         محمدعلی شاه

·         احمد شاه

شاهزادگان قاجار

·         شاهزاده سلطان ابراهیم میرزا

·         حسام السلطنه

·         سلطان مراد میرزا حسام السلطنه

·         حبیب‌الله میرزا

·         محمد میرزا ملک آراء

·         عباس میرزا نایب السلطنه

·         عباس میرزا ملک آرا

·         ایرج میرزا جلال الممالک

·         کامران میرزا نایب السلطنه

·         مسعود میرزا ظل السلطان

·         محمد میرزا کاشف السلطنه

·         عبدالحسین میرزا فرمانفرما

·         عبدالمجید میرزا عین الدوله

·         ملک منصور میرزا شعاع السلطنه

·         ابوالفضل میرزا عضدالسلطان

·         ابوالفتح میرزا سالارالدوله

جنبش مشروطه ایران مجموعه کوششها و رویدادهائی است که در دوره مظفرالدین شاه قاجار و سپس در دوره محمدعلی شاه قاجار برای تبدیل حکومت استبدادی به حکومت مشروطه رخ داد و منجر به تشکیل مجلس شورای ملی و تصویب اولین قانون اساسی ایران  شد.

درمورد اراضي شيرتپه

 قراربود كه مطالب بيشتري براي كسب اطلاعات مرقوم گردد:

حسب سوابق ثبتي و سوابق كشاورزي موجود در ادارات ثبت اسناد و املاك و اداره اموراراضي كشاورزي شهرستان سرخس و استان خراسان مركز مشهد .

مجموع اراضي داخل در محدوده پلاك ثبتي اصلي 12 بخش 16 مشهد(سرخس) در سنوات 1316 و 1318 از طرف اشخاص مختلفي نسبت به اين اراضي تقاضاي ثبت و صدور سند مالكيت شده است و سرانجام در اجراي قوانين و مقررات اصلاحات ارضي اصلاحي سال 1340 كليه اراضي اين پلاك ثبتي مشمول قانون مزبور گرديده است و درنتيجه پلاك ثبتي فرعي 221 در شمال پلاك ثبتي اصلي به ميزان 2228 هكتار در سهم تعداد 96 نفر از افراد ساكن دراين روستا كه رئيس خانوار بوده و در آمار اصلاحات ارضي اسامي ايشان مرقوم گرديده است به اضافه پلاك ثبتي فرعي با نام (باقيمانده ) از پلاك ثبتي اصلي و در جنوب اين پلاك ثبتي اصلي و به ميزان حدود 502 هكتار در مجموع دوپلاك ثبتي فرعي به ميزان حدود 2730 هكتار به زارعين اختصاص داده شده است و در اجراي ماده 2 قانون اصلاحات ارضي و ماده 11 قانون تقسيم و فروش املاك مورد اجاره به زارعين مستاجر و با تنظيم صورتمجلس تنظيمي كه به تاييد اداره ثبت و نقشه بردار ثبت و اداره تعاون و امور روستاهاي سابق و اداره اصلاحات ارضي خراسان مركز مشهد رسيده است و براي دفترخانه شماره 60 حوزه ثبت مشهد ارسال گرديده است كليه سهام زراعي انتقالي از مالكين و خرده مالكين سابق دراين دفترخانه ودر تاريخ 22/9/1352  بنام 93 نفر از 96 نفر زارعين جزو آمار اصلاحات ارضي بصورت مشاع و مشترك  شده است .

 لازم به توضيح استكه :

پلاكهاي فرعي 222 محاط در 221 بنام نوروز دلارامي و پلاك 223 و 224 بنام زن و شوهري بنامهاي خديجه مومني و علي اصغر دوستكام باقي مانده است .

توضيح دوم اينكه :

باتوجه به اينكه در زمان ارسال فرم شماره يك كه براي دفترخانه شماره 60 مشهد ارسال گرديده است بجاي اسامي 96 نفر افراد جزوآمار اصلاحات ارضي فقط اسامي 93 نفر از 96 نفر براي آن دفترخانه مرقوم و ارسال گرديده است كه همين امر موجب شده تا كنون هم براي 3 نفر از 96 نفر افراد جزو آمار اصلاحات ارضي هيچگونه سندي تنظيم نشود و درنتيجه و با وجود دارا بودن حق مانند ساير زارعين به اين 3 نفر زميني تحويل نگرديده و علي رغم اينكه در مراجع مختلف كشوري منجمله وزارتي و اداري و قضائي دعاوي زيادي را مطرح نموده اند وليكن موفق به احقاق حق خويش نشده اند و از سوي ديگر باتوجه به اينكه تعداد 93 نفر براي دريافت سند به دفترخانه مزبور معرفي شده اند وليكن به اشتباه در متن اسناد رسمي واگذاري به يكنودوچهارم اشاره و مرقوم گرديده است و با توجه به اينكه دراين اراضي سه روستا موجود بوده (قلعه جهند و قلعه شيرتپه و قلعه شاه كرم ) و همين امر موجب صدور دستور تقسيم زمين بين اربابان و رعايا گرديده است وليكن از توجه به اشتباه آماري و اسامي در ارسال فرم شماره يك كه براي دفترخانه 60 مشهد ارسال ميشود لذا خانواده جهند براهوئي از اين موقعيت استفاده بلكه سواستفاده نموده و علي رغم اينكه از وي سلب مالكيت شده است وليكن از همان ابتداي اجراي قانون اصلاحات ارضي و اعمال روابطي را كه داشته است تاكنون اين اراضي سلب مالكيت شده را به اداره اصلاحات ارضي آنروز و اداره امور اراضي امروزي جانشين اصلاحات ارضي سابق و در نتيجه به زارعين جزو آمار اصلاحات ارضي تحويل ننموده است و مابقي اراضي تخصيصي به زارعين با توجه به اشتباه محرز و مسلم مرقوم شده در فرم شماره يك ارسالي براي دفترخانه 60 مشهد تحويل 93 نفر از 96 نفر زارعين جزوآمار اصلاحات ارضي داراي اسناد رسمي واگذاري گرديده است كه ديگر زميني باقي نمانده تا به اين سه نفر زارعيني كه اسامي ايشان در انتهاي آمار اصلاحات ارضي مرقوم گرديده است تحويل بشود.

پس از تحويل زمين و درزمان صدور اسناد رسمي واگذاري سهام زراعي در دفترخانه شماره 60 مشهد با توجه به اينكه زارعين فاقد تمكن مادي براي پرداخت بهاي اراضي بوده لذا برحسب موازين قانوني و براي وصول وجه اراضي كليه اسناد رسمي صادره بنام 93 نفر زارعين براي وصول ديون اقساطي 15 ساله در رهن كامل وزارت كشاورزي قرار گرفته است .

بلافاصله پس از تحويل اراضي به زارعين با حضور بزرگان و ريش سفيدان محلي اين اراضي كه بالغ بر حدود 2730 هكتار بوده و البته در قسمتهائي كه برحسب توان مادي زارعين اجازه ميداده كه عمدتا در پلاك ثبتي فرعي 221 درشمال پلاك ثبتي اصلي ميباشد تقسيم عرفي ميگردد و با توجه به اينكه زارعين بضاعت اندكي داشته اند لذا با همكاري كليه اعضاي خانواده هريك از زارعين مبادرت به امر كشاورزي نموده اند .

قبل از اتمام مدت ومهلت مقرر قانوني 15 ساله  يعني قبل از تاريخ 22/9/1367 كليه ديون اقساطي پرداخت گرديده و از كليه اسناد رسمي واگذاري فك رهن ميشود .

با توجه به اينكه زارعين از بابت اين اراضي به دولت مديون بوده و اسناد رسمي ايشان در رهن بانك كشاورزي بوده است لذا با وصف مراتب قادر به تقسيم اراضي قانوني در اجراي مراحل بعدي اصلاحات ارضي نبوده اند. تاكنون نيز با توجه به مشكلات عديده و غير قانوني كه براي زارعين شيرتپه بوجود آورده اند اراضي تخصيصي به ايشان كماكان مشاع و مشترك باقيمانده است .

پس از پرداخت كليه ديون اقساطي و فك رهن شدن از اسناد رسمي واگذاري و اينكه براي تقسيم اراضي بصورت قانوني آماده شده اند وليكن در كمال تاسف و در اثر اشتباه محرز و مسلم اداره منابع طبيعي سرخس براي زارعين اين پلاك ثبتي مشكلات عديده اي بوجود مي آورند كه تا كنون نيز ادامه دارد كه به شرح زير است .

موضوع از اين قرار است كه :

برحسب مفاد قسمتهاي الف و ب از بند 2 ماده 4 قانون ملي شدن جنگلها و مراتع مصوب سال 1346 سازمان جنگلها و مراتع كل كشور هيچگونه حقي به دخالت و تصرف و تملك در اراضي مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي را ندارد.

اداره منابع طبيعي شهرستان سرخس برخلاف قانون و با نقض صريح و آشكار قانون مزبور از اراضي روستاي شيرتپه بازديد و مبادرت به تنظيم برگ تشخيص مرتع دراجراي مرحله اول قانون جنگلها و مراتع كشور نموده است كه به شرح پيش گفته هيچگونه حقي بدخالت و تملك در اينگونه اراضي را نداشته است.

باتوجه به اينكه در مجموع به ميزان 913 هكتار از اراضي متعلق به زارعين و بخش كمي از اراضي ارباب علي اصغر دوستكام (164 هكتار ) را مرتع و موات و انفال و ملي اعلام مينمايند . اقدامات غير قانوني اداره منابع طبيعي سرخس مورد اعتراض علي اصغر دوستكام و 93 نفر از زارعين  قرار مي گيرد كه اداره مزبور در اجراي ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع به كميسيوني به همين نام ارجاع ميدهند و اعضا اين كميسيون بدون اشراف به موازين قانوني و خاصه مقررات قانون اصلاحات ارضي و حتي مفاد قسمتهاي الف و ب از بند 2 ماده 4 قانون ملي شدن جنگلها كه جالب است اداره منابع طبيعي نيز خود تابع سازمان جنگلها و مراتع كشور ميباشد نداشته اند و در نتيجه بموجب راي صادره از كميسيون ماده 56 به ميزان 913 هكتار از اراضي زارعين و يكنفر از مالكين ملي اعلام ميگردد و همين راي نيز مورد اعتراض مالك و زارعين واقع ميشود و با توجه به اينكه سابقا رسيدگي به اينگونه موضوعات به ديوان عدالت اداري واگذار شده بوده و حجم عظيمي پرونده در سراسر ايران در خصوص همين موضوع تشكيل گرديده بوده لذا مجلس شوراي اسلامي طي ماده واحده اي قانون (تعيين تكليف اراضي اختلافي موضوع اجراي ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع ) را تصويب و رسيدگي به مراتب اعتراض مالكين و زارعين را به اعضا اين هيات ماده واحده واگذار مي نمايند كه در كمال تاسف برخي از اعضا و اين هيات ها نيز هيچگونه اشرافي به مفاد و مقررات اصلاحات ارضي و تقسيم و فروش املاك مورد اجاره به زارعين مستاجر و قانون ملي شدن جنگلها و مراتع و قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع و ساير قوانين مرتبط را نداشته اند لذا در راستاي رسيدگي به مراتب اعتراض معترضين نسبت به صدور برگ تشخيص مرتع و راي كميسيون ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع كه منجر به ملي اعلام نمودن اراضي مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي گرديده است همان راي غير قانوني كميسيون  ماده 56 را عينا تاييد و تاكيد نموده اند .

با ملاحظه و مطالعه مفاد قانون اصلاحات ارضي مصوب سال 1240 و مفاد قانون ملي شدن جنگلها و مراتع كشور مصوب سال 1341 مدلل و مشخص ميشود كه قانونگذاران در زمان تدوين و تصويب اين قوانين چگونه به تمامي زواياي قانونگذاري دقت كافي و وافي داشته اند وليكن اين گرفتاري ها براي زارعين مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي در سراسر كشور ايران چگونه بوجود آمده است گذشته از اينكه گفته شد با تصويب ماده واحده تعيين تكليف اراضي اختلافي و سپردن رسيدگي به اعضا اين هيات ماده واحده كه عمدتا هيچگونه اشرافي به موازين قوانين پيش گفته نداشته اند موقتا از اين موضوع صرفنظر شود . اصل موضوع سرمنشا ديگري دارد .

بدين شرح :

همانطوريكه مطلعيد برخي از وزارتخانه ها از تعدادي سازمان بعنوان زير مجموعه آن وزارتخانه تشكيل شده است از جمله وزارت كشاورزي كه در سابق وبا ادغام دووزارتخانه اصلاحات ارضي و كشاورزي تشكيل گرديدند و سازمانهائي مثل سازمان گوشت كشور و سازمان جنگلها ي كشور و ..... تشكيل گرديده است وليكن بعد از انقلاب اسلامي جهاد سازندگي تشكيل گرديد و در حد سازمان شد و براي اينكه يك سازمان به تنهائي امكان وزارتخانه شدن را ندارد لذا براي اينكه جهاد سازندگي به وزارتخانه تبديل بشود سازمانهاي گوشت و جنگلها و مراتع را از وزارت كشاورزي منتزع و با سازمان جهاد سازندگي ادغام مينمايند و وزارتخانه جهاد سازندگي تشكيل ميشود بدون اينكه در نظر داشته باشند با اين وضعيت جديد ناهماهنگي هاي بسياري بوجود خواهد آمد اگر در گذشته قانون ملي شدن جنگلها را تصويب نموده اند براي اينكه هيچگونه دخالتي در ماموريتهاي محوله به وزارتخانه ها و سازمانها بوجود نيايد شما با مطالعه دقيق  ميتوانيد بدرستي متوجه شويد كه چه دقتي در تصويب قوانين داشته اند وليكن با توجه به كم تجربگي نمايندگان مجلس شوراي اسلامي فعلي (منظور تصويب كنندگان اين قانون )  اين دقتها مشاهده نميشود و در نتيجه تصويب چنين قوانيني باعث گرفتاري بيشتر براي دولت و قوه قضائيه و مردم ميشوند.

از جمله شاهد هستيد كه شوراي نگهبان چگونه ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري را بطور كلي خلاف شرع و باطل اعلام مينمايد و مجلس شوراي اسلامي مجددا همان ماده قانون را با اندك تغييري تصويب مينمايند و جالب اين استكه كه همين شوراي نگهبان كه قبلا ماده 56 را خلاف شرع اعلام و ابطال نموده است باتوجه به اينكه همين ماده 56 در مجلس شوراي اسلامي تصويب شده است را تاييد مينمايد و در توجيه اعلام مينمايند با توجه به اينكه ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع در زمان رژيم سابق تصويب شده بود خلاف شرع اعلام شد اينك كه ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع در مجلس شوراي اسلامي ايران تصويب شده است به همين مناسبت مورد تاييد قرار گرقته است . چنين توجيهاتي تا چه مقدار مورد پذيرش است معلوم نيست.

تا زمانيكه سازمان جنگلها و مراتع و سازمان امور اراضي كشاورزي تابع وزارت كشاورزي بوده هيچگونه اشكالي در اين خصوص بوجود نيامده وليكن از زمانيكه سازمان جنگلها و مراتع با سازمان جهاد سازندگي ادغام و وزارت جهاد سازندگي تصويب و تشكيل گرديده است و ماده 56 خلاف شرع اعلام و ابطال گرديده و مجددا همين ماده 56 توسط مجلس شوراي اسلامي تصويب و به تاييد شوراي نگهبان رسيده است و سازمان امور اراضي كشاورزي به اداره امور اراضي تقليل يافته و در وزارت كشاورزي باقي مانده است همين ناهماهنگي هائي كه گريبانگير زارعين كه از اغشار ضعيف و زحمتكش  هستند شده است و اين موضوع نتيجه اقداماتي است كه در زمان تصويب قانون وتاييد آن بوجود ميايد. كه جا دارد درزمان تصويب قوانين و خاصه ادغام بخشهائي از وزارتخانه اي به وزارتخانه ديگر تمهيدات لازمي انديشيده شود زيرا تصويب قانون بدون اينكه به عواقب اجراي آن فكري شده باشد در مقام اجراست كه مردم را دچار مشكل خواهد نمود و دود آن به چشم مردم خواهد رفت .

به غير از آن قسمت قانون اصلاحات ارضي كه در مورد اراضي وقفي تصويب شده و حتي باوجود اينكه به ازاي زمينهاي وقفي زمين جايگزين در نظر گرفته و جايگزين  شده است و با توجه به بافت اسلامي بودن كشور و سرزمين ايران كه حدود 98 در صد مردم قبول دارند و اين امر اشتباه بوده است . در زمان تصويب قانون ملي شدن جنگلها و مراتع همين امر در نظر گرفته شده كه سازمان جنگلها و مراتع كشور حقي به دخالت و تصرف و تملك در اراضي مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي را ندارد و اگر قرار باشد با توجه به اصل 49 قانون اساسي فعلي تمام افراد نماينده مجلس شوراي ملي را به جرم اينكه در زمان رژيم سابق نماينده مجلس بوده اند طاقوتي دانست و يا  به صرف اينكه ماده 56 در زمان رژيم گذشته تصويب شده و در نتيجه خلاف شرع است و اكنون كه همين ماده 56 در مجلس شوراي اسلامي تصويب شده است و مورد تاييد قرار مي گيريد اينگونه توجيهات صحيح بنظر نميرسد.

اگر به تاريخچه كليه قوانين مصوب شده در ايران و در ادوار مختلف مجلس شوراي ملي سابق دقت نمائيم متوجه ميشويم كه قانون ثبت اسناد و املاك در تاريخ 26/12/1310   مندرج در مجموعه قوانين سال 1310 صفحات 237  الي 280 ميباشد به تصويب رسيده است و پرواضح است كه آنزمان مقارن با حكومت رضا شاه بوده و همچنين است درمورد قانون مدني كه در سه دوره قانون گذاري به تصويب رسيده است . جلد اول از ماده يك الي ماده 955  در دوره ششم قانون گذاري بتاريخ 18/2/1307 هجري شمسي و جلد دوم از ماده 956  الي 1206  در دوره نهم قانون گذاري بتاريخ 28 بهمن و 21  اسفند 1313 و همچنين 17 و 19 و 20 فروردين 1314 هجري شمسي و جلد سوم از ماده 1207  االي ماده 1335  در دوره دهم قانون گذاري بتاريخ 131 مهر ماه و 8  آبانماه 1314  از تصويب مجلس شوراي ملي گذشته است .

در طول سالهاي پيش از انقلاب بعضي الحاقات و اصلاحات و اضافاتي در آن صورت گرفته است بعنوان مثال :  لايحه قانوني اصلاح تبصره ماده 988 و الحاق يك تبصره به ماده 989 مصوب 11/11/1337 و قانون اصلاح ماده 2 قانون مدني مصوب 29/8/1348 و قانون اصلاح ماده 977 و تبصره ماده 988 مصوب 27/11/1348   از جمله آنها ميباشد كه بعد از پيروزي انقلاب دوبار اصلاحات و الحاقاتي در قانون مدني به عمل آمده است . ابتدا قانون اصلاح موادي از قانون مدني مصوب 8/10/1361  كه بطور آزمايشي براي مدت 5 سال به تصويب رسيده است و سپس در تاريخ 14/8/1370 تحت عنوان اصلاح موادي از قانون مدني با تغييراتي در مفاد يا عبارات قانون مذكور به تصويب نهائي رسيده است و اين وضعيت همچنان ادامه دارد و خواهد داشت و بايد با در نظر گرفتن جامع شرايط و اوضاع و مراعات موازين شرعي و ساير قوانين همواره قوانين عادي دستخوش تغييراتي شوند و به غير قوانين الهي كه در كتب آسماني كه توسط پيامبران آمده است و قابل تغيير و تحريف نيست بايستي در نظر داشته باشيم كه ملت و دولتي پيشرفته خواهد شد كه قوانين آن كشور و جامعه اي كه در آن زندگي ميكنند با شرايط زمان پيش برود وگرنه دچار عقب ماندن خواهند شد . اما چه بهتر كه در زمان انتخاب نمايندگاني كه ميخواهند به مجلس قانون گذاري بروند دقت بيشتري توسط راي دهندگان مبذول شود و نمايندگاني هم كه با راي مردم وارد مجلس ميشوند بايد كساني باشند كه به امر قانون و قانون گذاري اشراف داشته باشند و دقت كنند تا قوانيني را تصويب نكنند كه با قوانين مصوب ديگر درتعارض باشد ودرنتيجه بجاي اينكه درخدمت مردم باشند  با تصويب قوانين معارض و متضاد بنحوي عمل نمايند كه بجاي در جهت پيشرفت آن جامعه بودن  بلكه به ضرر جامعه قوانيني را تصويب نمايند .

لذا قرار نيست هرآنچه را كه قوانيني در ماقبل پيروزي انقلاب مصوب شده است را بلاجهت و بلادليل خلاف شرع و خلاف قانون بدانيم و آدم هائي را هم كه اين قوانين را تصويب نموده اند را هم ترد نمائيم .اگر اينگونه باشد پس بايستي با رفتن رژيم سابق تمام قوانين تصويب شده در آن زمان را هم به يكباره و يك شبه باطل كنيم و لابد با ابطال قوانين مصوب در رژيم سابق منتظر بمانيم تا قوانين ديگري دراين نظام جديد تصويب بشود و از ابتدا شروع كنيم و داراي شناسنامه و داراي سند مالكيت ملك و ساير موارد ديگر بشويم و مگر چنين امكاني وجود دارد .  ومگر هرقانوني كه قبلا تصويب شده امروز ميتوانيم كه قبول نداشته باشيم . بحث اصلي اينجاست كه اگر آدم هائي را قبول نداشته باشيم كه در زمان سابق بودند اين امر دليل نميشود كه قوانيني را كه همان آدمها تصويب كرده اند را قبول نداشته باشيم چند درصد از قانون مدني و چند درصد از قانون ثبت اسناد و املاك و ساير قوانين ديگري را كه درسابق تصويب شده است را ميتوانيم قبول نداشته باشيم و چند درصد از قوانين مصوب گذشته را توانسته ايم بعنوان خلاف شرع بودن مردود اعلام نمائيم و قوانين مترقي تري را جايگزين نمائيم شما ملاحظه مينمائيد كه دادسراها را حذف نمودند و شوراهاي داوري و خانه هاي انصاف سابق را حذف نمودند وليكن اخيرا مشاهده مي نمائيد كه دادسراها را مجددا احيا نمودند و به جاي خانه هاي انصاف و شوراهاي داوري اكنون شوراهاي حل اختلاف را احيا نمودند . پس ميتوان نتيجه گرفت كه قوانين پيشرفته تري را بعد از ساقط شدن رژيم سابق مصوب ننموده اند و صرفا تخريب قوانين و ساختارهاي قانوني گذشته را احيا و بازسازي نموده اند . ميتوان نتيجه گرفت كه اگر آدمهاي قانون گذار آن زمان را تارو مار نموده اند به هيچوجه نميشود قوانين همان آدمها را هم تار و مار نمود . عمده خساراتي را كه به مردم وارد شده است در اثر قانون شكني بوده كه بوضوح وبموجب تصويب قانوني قانون هاي گذشته را منسوخ نموده اند و در حال حاضر هم به اشتباه خود مشرف شده اند . همين امروز هم دربسياري از مسائل جامعه مرتكب اشتباه ميشوند و همچناني كه پس از مدتي بسيار مديد متوجه اشتباهات گذشته ميشوند و در صدد جبران آن برميايند چه خوب بود در طول سه دهه كه از عمر انقلاب ميگذرد دچار روزمره گي نبودند و بازهم دير نشده با تدبير و دور انديشي و ژرف نگري ميتوان قوانيني را تصويب نمود كه در كوتاه و ميان و بلند مدت دوران گذشته سه دهه اخير را جبران شود .

اخيرا زارعين شيرتپه يراي احقاق حق خويش از طريق اقامه دعاوي در دادگستري متوسل به قوه قضائيه گرديده اند كه با رسيدگي قانوني و احراز و اثبات واقعيت مبني براينكه اقدامات اداره منابع طبيعي برخلاف قانون و بلكه ناقض صريح قانون بوده است ولذا برگ تشخيص مرتع صادره از اداره منابع طبيعي سرخس و راي كميسيون ماده 56 و راي هيات ماده واحده تعيين تكليف اراضي اختلافي را كه درتاييد راي كميسيون ماده 56 صادر شده است را از طريق دادگاه صالح باطل نمايند و ازاين طريق به حق مشروع و قانوني خويش برسند .

جالب است كه علي رغم وجود سوابق و پرونده ثبتي درمورد اراضي شيرتپه در اداره ثبت اسناد و املاك سرخس كه حكايت دارد كه اين اراضي در زمان سابق از مالكين آن سلب مالكيت شده و به تملك دولت در آمده و از آندسته از اراضي سلب مالكيت شده و به تملك دولت در آمده بوده كه بصورت اقساطي به زارعين شيرتپه فروخته شده و دولت فعلي جانشين دولت سابق هم كليه اقساط را از زارعين دريافت نموده است و حال كه نوبت به تقسيم اراضي شيرتپه بصورت قانوني رسيده كه با حدود اربعه مشخصي براي زارعين اسناد مالكيت صادر شود از طريق اداره منابع طبيعي سرخس و اداره ثبت بطريقي اقدام گرديده است كه نسبت به همين اراضي دو گونه سند صادر گرديده است يكي اسناد رسمي واگذاري تنظيمي در دفترخانه 60 مشهد بتاريخ 22/9/1352  و ديگري اسنادي بنام اداره منابع طبيعي سرخس به نمايندگي از دولت جمهوري اسلامي ايران كه در هيچ كجا مضداق ندارد .

همانطوريكه ميدانيد طبق بند 2 ماده 3 لايحه قانوني راجع به اشتباهات ثبتي و اسناد مالكيتي معارض مصوب سال 1333  سند ثبت مقدم تا حكم به بي اعتباري آن صادر نشده باشد و سند ثبت موخر تا حكم به صحت و قوت آن صادر نشده باشد اينگونه اسناد معارض محسوب ميشود و سند ثبت موخر محكوم به ابطال است .

لذا بعد از اينكه زارعين روستاي شيرتپه از طريق دادگاه صالح بتوانند حكم به ابطال برگ تشخيص مرتع صادره از اداره منابع طبيعي سرخس و ابطال راي كميسيون ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري مستقر در سرخس و حكم به ابطال راي هيات ماده واحده تعيين تكليف اراضي اختلافي موضوع اجراي ماده 56 كه در تاييد راي كميسيون ماده 56 سرخس را تحصيل و قطعيت آن اعلام گردد دوباره ميبايستي با صرف هزاين سنگين و گزاف دعواي ديگري دائر بر ابطال اسناد مالكيتي معارض اداره منابع طبيعي سرخس صادره از ناحيه اداره ثبت اسناد سرخس را با تهيه دادخواست و گرفتن وكيل اجباري كه گرفتن وكيل در سال 1385 اجباري شده است تقديم دادگاه صالح نمايند و تابع تشريفات دادرسي و صرف هزينه و وقت بسياري است و هنگاميكه موفق به اخذ حكم به ابطال اسناد معارض منابع طبيعي سرخس گرديدند و قطعيت آن اعلام شد كار بدينجا خاتمه يافته تلقي نمي شود بلكه روز از نو و روزي هم از نو شروع خواهد شد و باتوجه به اينكه اداره منابع طبيعي سرخس با استناد به برگ تشخيص مرتع و راي كميسيون ماده 56 و در تاييد آن كه هيات ماده واحده تعيين تكليف اراضي اختلافي اقدامات غير قانوني اداره منابع طبيعي سرخس را تاييد نموده و بدتر از آن اداره ثبت اسناد سرخس با وجود اشراف كاملي كه به وضعيت سوابق اين اراضي داشته و منعكس در سوابق ثبتي بوده و مبادرت به اصدار اسناد مالكيت معارض براي اداره منابع طبيعي سرخس نموده است اينك با استناد به همين اسناد مالكيت معارض بخش عظيمي از اراضي شيرتپه را كه غير قانوني ملي اعلام نموده اند را در اختيار عده ديگري با عقود به شرط تمليك قرار داده اند و بنا به اظهارات زارعين شيرتپه زمينهاي ايشان را با قيمت معادل با سنوات 1340 در اختيار افراد غير بومي قرار داده اند . افراد غير بومي هم كه اين اراضي را از اداره منابع طبيعي سرخس دريافت نموده اند و پرواضح است كه در اين زمينها خرج كرده باشند و به آساني حاضر به تحويل زمينها نباشند . براي زارعين شيرتپه راهي باقي نمي ماند به غير از اينكه مجددا با صرف وقت و تحمل هزاين بسيار سنگين و گرفتن وكيل اجباري و تقديم دادخواست و طي شدن سير مراحل قانوني و تشريفات دادرسي از دادگاه صالح بخواهند كه حكم به خلع يد و پرداخت اجرت المثل ايام تصرفات غير قانوني برعليه اداره منابع طبيعي غاصبين اصلي و برعليه غاصبين بعدي را صادر نمايند و لابد بنظر ميرسد كه كار خاتمه يافته باشد وليكن اينگونه نخواهد بود بلكه كاري را كه بايستي در حوالي سال 1367 به انجام ميرسيد و با هزينه اندكي با توجه به شرايط و اوضاع اقتصادي آنروز انجام ميشد امروز با تحمل هزاين بسيار سنگيني نسبت به سال 1367 ميباشد به اداره امور اراضي كشاورزي و اداره ثبت اسناد مراجعه و تقاضاي افراز و تقسيم اراضي بصورت قانوني را طرح و اداره ثبت نيز پس از اقدامات قانوني با حدود اربعه مشخصي براي زارعين شيرتپه مبادرت به اسناد مالكيتي نمايد .

حال كه به شرح پيش گفته متوجه شديم كه در اثر تصويب قوانين اشتباه و اقدامات غير موجه و غير قانوني كه توسط برخي از كارمندان  دولت جمهوري اسلامي به وقوع پيوسته و اينكه گفته شد ميتوان در راستاي جبران اين اشتباهات همانند ادغام جهاد سازندگي با وزارت كشاورزي و ادغام كميته هاي انقلاب با شهرباني و ژاندارمري و احيا مجدد دادسراها و احياي مجدد شوراهاي حل اختلاف دراين مورد هم  ميتوان به موجب ماده واحده اي كه در مجلس شوراي اسلامي تصويب شود بگونه اي رفتار نمود كه زارعين متحمل اينگونه هزاين دادرسي سنگين و بيمورد نشوند و مصدع اوقات دادگاه ها و دادگستري و قوه قضائيه نگردند . بموجب همين ماده واحده اي كه چنانچه تصويب نمايند اشتباهات گذشته را جبران كنند و در عين حال و همزمان كليه برگه هاي تشخيص مرتع و آرا كميسيون هاي ماده 56 و آرا هيات ماده واحده ها و اسناد مالكيتي معارضي را كه نسبت به اراضي مشمول قانون و مقررات اصلاحات ارضي صادر و جاري شده است را باطل نمايند و اجازه بدهند كه روستائيان بجاي اينكه درراهروهاي دادگستري ها باشند  به امر كشاورزي و رونق آن بپردازند و اكنون كه مجبورند براي بازپس گيري زمينهايشان وقت خودرا در دادگستري سپري نمايند و هر آنچه را هم كه در اثر كار كشاورزي بدست  مي آورند خرج دادخواهي مي نمايند كه اصولا لزومي به اينكار نبوده است با تصويب چنين ماده واحده اي بطريقي اقدام شود كه زارعين بجاي تردد در دادگاهها و دادگستري و اينكه فكر خودرا براي چنين اموري مشغول نمايند بلكه در جهت پيشبرد اهداف كشاورزي براي خودكفائي خود و خانواده و جامعه و كشور باشند .

علماي فقه و قانون اشراف دارند كه اگر ملكي را كسي فروخت و سند مالكيت آنرا بنام خريدار نمود و همين مالك همين ملك را مجددا به ديگري بفروشد تابع كداميك از قوانين جزائي خواهد بود ؟؟

براي روشن تر شدن قضيه اينكه دولت وقت مقداري از اراضي اربابان سابق را سلب مالكيت نمود و اسناد آن بنام خريداراني شد كه تا كنون هم برروي همين زمينها مشغول كار كشاورزي هستند آيا صورت خوشي دارد كه بازهم دولت وقت با تمسك به ارتكاب اعمال كاملا مغاير با موازين قانوني كه حتي ناقض صريح و آشكار قانون است مجددا نسبت به همان اراضي اسناد مالكيت معارضي را صادر و اراضي داراي مالكين رسمي و داراي اسناد مقدم الصدور را به افراد غير مي فروشد حكم اين قضيه از نظر قوانين جزائي چيست ؟؟؟؟؟

نگذاريم كه مردمان مسلمان و معتقد و دوستدار انقلاب و خود انقلاب كرده با چنين اقداماتي كه صورت گرفته است همچنان گرفتار در پيچ و خمهاي دادگاهها و دادگستري شوند . هنوز هم آثار شلاق اربابان سابق بر صورت و تن و بدن زارعين شيرتپه قابل مشاهده ميباشد كه در زمان رژيم سابق زارعين به ستوه آمده بودند و با اجراي قانون اصلاحات ارضي بود كه دست ستمكار اربابان را از رعيت كوتاه نمودند .  

كه اگر به پيشنهاد ارائه شده عمل گردد (تصويب ماده واحده )  اينكار بزرگ و خداپسندانه تري است و باعث دلگرم تر شدن زارعين شيرتپه و موارد مشابه در سراسر كشور خواهد شد.

اقدامات ديگري كه در تداوم اشتباهات گذشته است در شرف انجام ميباشد

همانگونه كه فوقا در مورد سد دوستي و رودخانه هاي جاري در سرخس اشاراتي به اقدامات رياست جمهوري شد و مايه خوشحالي هم هست بلكه بايد گفت اين موضوع نه تنها مايه خوشحالي براي زارعين شيرتپه نشده است بلكه اندوهي در تداوم اقدامات غير منطبق با موازين قانوني گذشته ميباشد كه شرح داده شد وبر اندوه آنان افزوده گرديد زيرا :

حسب سوابق بين و غير قابل انكار موجود در ادارات ثبت اسناد و املاك سرخي و اداره امور اراضي كشاورزي جانشين اصلاحات ارضي سابق وبرطبق نقشه هاي موجود در آن ادارات ياد شده اراضي مجموع اراضي موسوم به شيرتپه داراي حقابه از دورودخانه كشف رود و هرير رود ميباشد .

كشف رود رودخانه اي فصلي است و در گذشته روستائيان با هزينه شخصي خويش و با وجود اينكه فاقد تمكن مادي و فاقد دانش فني لازم براي مهار آب اين رودخانه بوده اند وليكن در اثر فهيم بودنشان و اينكه ميدانستند كه آب اين رودخانه متعلق به سرزمين ايران است و كسي به اين فكر نبوده و در كمال تاسف آب اين رودخانه بلاجهت وارد رودخانه هرير رود ميشود كه رودخانه هرير رود رودي است مرزي و مشترك است با كشور همسايه يعني تركمنستان و با توجه به اينكه آب اين رودخانه وقتيكه وارد رودخانه هرير رود بشود بدين معناست كه ما با دست خويشتن آب خودرا با آب رودخانه مشترك يكي كرده و حال ميبايستي بر اساس پيمانهاي دوجانبه به دنبال نصف حقابه سهم خود باشيم لذا زارعين كه به اين موضوع اشراف داشته اند بر سر راه رودخانه كشف رود مبادرت به درست كردن سيل بندي نموده كه با توجه به اينكه دانش فني لازم را نداشته اند فلذا در اثر فشار شديد آب اين رودخانه باعث ميگردد كه اين سيل بند را آب برده و تخريب شود و آب سرزميني ايران وارد رودخانه مشترك گردد و با تخريب اين سيل بند و اينكه زارعين بودجه اي نداشتند كه بتوانند مجددا اين سيل بند را درست كنند با وجود تحمل آنهمه هزاين سنگين اين سيل بند آب برده را رها مينمايند .

تا اينكه از سوي مسئوليني گمنام ولي دلسوز و فهيم در مقطعي آنهم بصورت غير اصولي همان سيل بند آب برده را درست ميكنند بدون اينكه به ريشه زميني آن توجهي داشته باشند ولذا پس از صرف هزاين هنگفت ديگري كه حسب ظاهر موجب خوشحالي زارعين بايد باشد در كمال تاسف و با عنايت به اينكه سيل  بند بتوني برروي سطح شني همين رودخانه درست گرديده بود هر چند كه ظاهر بتوني سيل بند باقي مانده ولي بايستي بدانيد كه آب رودخانه بجاي اينكه در مسيري انحرافي كه برايش درست كرده بودند هدايت بشود از زير اين سيل بند ماسه ها و شن ها را شسته و به راه خود و بسوي رودخانه هرير رود جاري ميباشد . پس بنابراين روستائيان شيرتپه از اين ماجراها بسيار ديده اند و اگر بجاي خوشحالي براي اينكه مسير انحرافي رودخانه مرزي و مشترك هرير رود را از وسط پلاك ثبتي فرعي 221 مي خواهند عبور دهند نه تنها خوشحال نيستند بلكه هم به حال خود و هم به حال هزينه هاي بيموردي را كه دولت مقرر است مصروف نمايند زار زار گريه ميكنند .

چرا بايد زارعين را ناديده بگيرند و اصولا چرا نبايستي نظر زارعين شيرتپه را هم بپرسند مگر كاري كه در مورد سيل بند كشف رود به انجام رسيد به سرانجام هم رسيد و مگر آنهمه بودجه اي را كه مصرف نمودند به باد هوا نرفت و تا كي بايستي روستائيان شيرتپه چوب ندانم كاريهاي عوامل دولتي را بخورند .

هنوز مشكل قبلي را كه با اداره منابع طبيعي سرخس درست كرده اند را جبران ننموده اند و اينك نيز با همان ندانم كاريهاي گذشته همچنان در جهت اذيت و آزار زارعين شيرتپه ولي ايندفعه بصورت ديگري اقدام مينمايند كه مشكلات بوجود آمده قبلي مشكلاتي درون سرزميني است و اگر به راه اشتباهي را كه اينك ترسيم نموده اند ادامه بدهند مثل مشكلات دروني نيست بلكه با توجه به اينكه هرير رود رودخانه اي مرزي است و طبق كنوانسيونهاي بين المللي نيمي از زمين و آب اين رودخانه متعلق به ايران و نيم ديگر آن متعلق به كشور تركمنستان ميباشد و هرگونه اعمال اشتباه در آتيه بشدت وصف ناپذيري جبران نخواهد شد .

موضوع چيست ؟؟؟  :

متصديان امور آب در استان خراسان رضوي با سطحي نگري و بدون اينكه سرزميني فكر نمايند بلكه با روستا نگري و بدون توجه به سوابق و نقشه هاي موجود و شيب زمين و بدون مراجعه به نقشه هائيكه دال بر اثبات وجود شاه جوي  اصلي شيرتپه ميباشد و محلي در جنوبي ترين قسمت پلاك ثبتي فرعي باقيمانده از اصلي مرقوم موجود ميباشد كه به اصطلاح محلي به آن پل خاتون ميگويند دراين محل  از صدها سال پيش و با توجه به قدمت تشكيل اين روستا كه داراي مردمي كوچ كرده از بخش سيستان ميباشد و از همان ابتدا مبادرت به امر كشاورزي نموده اند ملاحظه و مشاهده ميشود كه آب رودخانه هرير رود بصورت طبيعي و خدادادي و بدون اينكه دست بشر در آن دخالتي داشته باشد و بدون اينكه هزينه اي شده باشد آب رودخانه كشف رود كه به مفت و مجاني وارد هرير رود ميشود آب هرير رود هم از همين مكان وارد شاه جوي اصلي شيرتپه ميگردد و از همين رو و برهمين اساس استكه در اسناد رسمي غير قابل انكار گفته و نوشته شده كه روستاي شيرتپه داراي حقابه از دورودخانه كشف رود و هرير رود ميباشد وليكن كسي تفسيرنكرده كه چگونه اين روستا از دورودخانه كشف رود و هرير رود داراي حقابه ميباشد . نحوه آن شرح داده شد به اينصورت نيست كه آب رودخانه كشف رود از مسير جداگانه اي باشد و آب هرير رود هم از مسير ديگر . بلكه با توجه به اينكه آب رودخانه كشف رود در همين مكان تلاقي بنام پل خاتون وارد رودخانه هرير رود ميشود و به فاصله بسيار كمي پس از ادغام آب دو رودخانه با هم همين آب از دومسير عبور ميكند كه يكي مسير اصلي رودخانه ميباشد و ديگري شاه جوي اصلي شيرتپه ميباشد .

كسانيكه به موقعيت محلي اشراف ندارند را بعنوان كارشناس انتخاب نموده اند و مسير انحرافي كم هزينه ايرا كه خداوند ايجاد نموده رها كرده اند و مثل سيل بند كشف رود اقدام مينمايند كه سرانجام آن مصرف بيهوده بيت المال مسلمين است و هرچه بيشتر گفته ميشود گوش شنوائي در دوسوي سر مستولين بومي انديش و بومي نگر وجود ندارد . با توجه به سراشيبي طبيعي و خدادادي كه در محل پل خاتون وجود دارد و با كمترين هزينه و با سرعت هرچه بيشتري كه ميتوان آب رودخانه هرير رود را به داخل سرزمين ايران هدايت نمود را رها كرده اند و محلي را انتخاب نموده اند كه اصولا اراضي قابل كشت و در دست كشت زارعين شيرتپه ميباشد و با ارتفاع بسيار زيادي از سطح رودخانه هم ميباشد كه همين موضوع هزينه حفاري را بيشتر خواهد كرد و در عين حال زمينهاي زير كشت بيشتري از زارعين را از بين خواهد برد . لابد جاي سوال دارد كه زارعين با توجه به اينكه سطح زمين موصوف بسيار بالاتر از رودخانه ميباشد پس چگونه ميتوانند اين اراضي را آبياري كنند بايد به اطلاع برسد كه اين اراضي توسط چاه  حفاري شده شماره 6  در پلاك فرعي 221 آبياري ميشود .

اگر گوش شنوائي وجود داشته باشد كه انشا الله وجود خواهد داشت البته تاكنون كه مشاهده نشده است با اين تصميمي كه گرفته شده اولا به ميزان بسيار زيادي ميبايستي هزينه حفاري براي كانال بشود و ثانيا به ميزان بسيار زيادي از اراضي قابل كشت و زير كشت فعلي زارعين شيرتپه تخريب ميگردد و بدتر از آن اينكه همگان آگاه هستند كه مسيرجريان آب كه هرگز سربالا نميرود و در نتيجه و با انتخاب اشتباه اين محل براي حفاري كانل آب  به ميزان زيادي از اراضي دو يا سه كيلومتر آنطرف تر كه حداقل آن و آنچه را كه متعلق به زارعين شيرتپه ميباشد موضوع پلاك فرعي باقيمانده از اصلي كه حسب سوابق موجود و اسناد مالكيتي صادره براي زارعين حدودا به ميزان 502 هكتار است كه با اين اقدامات اشتباه و نسنجيده و غير علمي ديگر قادر نخواهيم بود كه براي اين مقدار از اراضي از آب رودخانه هرير رود وبراي آبياري آن و زير كشت بردن آن استفاده نمائيم .

آنچه را كه قبلا بدان اشاره شد و بصورت مصوبات دولت و مجلس شورا بود و جملگي آن باعث نكبت براي زارعين شيرتپه گرديده به مانند سنگي شده كه غير عاقلي درون چاه انداخته و اكنون چندين عاقل نياز دارد كه سنگ انداخته شده توسط غير عاقل را از درون چاه بيرون بكشند..

مراتب به عرض مسئولين جهاد كشاورزي رسيده و هم چنين به عرض متصديان امور آب استان خراسان رضوي و متصديان سد دوستي و همزمان به استانداري خراسان رضوي و فرمانداري شهرستان سرخس و ساير مسئولين منطقه اي و استاني رسيده است وليكن تاكنون منتج به حصول نتيجه اي نگرديده است .

بنظر هم نميرسد كه حتي متوجه موضوعات مطروحه توسط زارعين شيرتپه باشند .

متاسفانه كساني دراين ماجرا دخالت دارند كه قبلا تجربه سيل بند رودخانه كشف را هم دارند .

با اميد به اينكه مطالب معروض شده مورد مداقه نظر واقع بينان واقع شود .

قابل ذكر است در اين مقاله هيچگونه اراده و قصدي براي جسارت و اهانت به افراد و اشخاص و ادارات و بطور كلي  افراد ذيمدخل خاصي نبوده است و صرفا با توجه به اصل آزادي و انتقاد سازنده توامان با ارائه راهكار آن تقديم گرديد

مسائل سياسي و اقتصادي سد دوستي و رودخانه پائين دست اين سد

اقدامات انجام شده بين دوكشور دوست و همسايه

روساي جمهوري ايران و تركمنستان 4 تفاهم نامه همكاري امضا كردند

در پايان سفر دكتر محمود احمدي نژاد رييس جمهوري اسلامي ايران به تركمنستان چهار تفاهم‌نامه همكاري بين تهران و عشق‌آباد امضا شد.
در مراسم امضاي اسناد همكاري بين دو كشور كه پس از مذاكره خصوصي " احمدي نژاد " و " قربانعلي بردي محمد اف" رييس جمهوري تركمنستان در محل كاخ رياست‌جمهوري اين كشور برگزارشد يادداشت تفاهم همكاري صداوسيما بين دو كشور توسط " منوچهر متكي " به نمايندگي از ايران و وزير فرهنگ تركمنستان امضا شد.
تفاهمنامه‌همكاريهاي بازرگاني، سند ديگر همكاري بود كه وزير امورخارجه ايران و وزير بازرگاني تركمنستان آن را امضا كردند.
تفاهمنامه همكاري در بهره برداري از سد دوستي و همچنين تفاهمنامه همكاري در احداث بند انحرافي " شيرتپه" توسط معاون وزير نيروي ايران و وزير آب تركمنستان امضا شد.
"محمود احمدي نژاد" و"قربانقلي بردي محمد اف" روساي جمهوري ايران و تركمنستان نيز بيانيه مشترك سفر دوكشور را امضا كردند.
روساي جمهوري ايران و تركمنستان پس از مراسم امضاي اسناد همكاري ، دستاوردهاي اين سفر را تشريح خواهند كرد.

 سفر احمدي‌نژاد به تركمنستان
 امضاي اسناد همكاري ميان تهران و عشق آباد
 تاكيد روساي جمهور ايران و تركمنستان بر گسترش روابط در همه زمينه‌ها

تفاهمنامه براي بهره‌برداري از سد دوستي و همچنين ساخت سد انحرافي شيرتپه از ديگر اسناد امضا شده ميان مسوولان عالي رتبه جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان در سفر دكتر احمدي نژاد به عشق آباد است

فتاح وزير محترم نيرو: واردات آب از ترکمنستان برای تسویه حساب

فتاح گفت: یکی از موضوعاتی که با طرف ترکمنی برای پرداخت بدهی خود به ایران مورد بحث است اختصاص میزانی از آب سد دوستی به کشورمان است چراکه نیمی از آب این سد متعلق به ترکمنستان بوده و ممکن است بخشی از آن به جای بدهی به ایران اختصاص یابد.

وزیر نیرو با تاکید بر همکاری مثبت میان ایران و ترکمنستان گفت: واردات آب از این کشور بابت تسویه بدهی سد دوستی در دست برررسی است.

سید پرویز فتاح در خصوص سد دوستی و طلب ایران از ترکمنستان بابت ساخت این سد گفت: با اطمینان می توان گفت که هیچ مشکل عمده و لاینحلی بر روی وصول طلب ایران از ترکمنستان بابت سد دوستی وجود ندارد و تمامی مسائل مالی میان دو طرف روشن شده است.

وزیر نیرو افزود: از سویی طرف ترکمنی نیز بدهی خود به ایران را انکار نمی کند. از سوی دیگر بدهی این کشور به ایران به طرف مقابل تبیین شده و ممکن است به دلیل مراودات ایران با این کشور بدهی به صورت مادی پرداخت نشود و ایران از این کشور گاز یا برق وارد کند.

فتاح گفت: یکی از موضوعاتی که با طرف ترکمنی برای پرداخت بدهی خود به ایران مورد بحث است اختصاص میزانی از آب سد دوستی به کشورمان است چراکه نیمی از آب این سد متعلق به ترکمنستان بوده و ممکن است بخشی از آن به جای بدهی به ایران اختصاص یابد.

به گفته وی، هنوز توافق کلی در این خصوص ایجاد نشده ولی ایران نیز اشکالی نمی بیند که این کار را انجام دهد.

فتاح با اشاره به توافقات اخیر ایران و ترکمنستان مبنی بر ساخت بند شیرتپه گفت: بند شیرتپه در پایین دست سد دوستی قرار گرفته که از سالها قبل معطل مانده است. براساس توافقات صورت گرفته میان دو کشور قرار شد این بند با مشارکت دو طرف ساخته شود که در این صورت، نزدیک ترین و صمیمی ترین همکاری بین دو کشور در نقطه مرزی می تواند اتفاق افتد.

معاون وزير نيرو: رسول زرگر ـ معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا
چالش اصلي آب كمبود اعتبارات نيست
تامين آب شرب شهري و روستايي نسبت به صنعتي اولويت دارد

چالش اصلي آب در كشور كمبود اعتبارات نيست، بلكه عدم استفاده بهينه و مناسب از منابع آب در دسترس است كه بايد با يك مديريت و برنامه‌ريزي توسط بخش‌هاي مرتبط حل شود.

او در ادامه با اشاره به دو تفاهم‌نامه‌اي كه در سفر رييس جمهور به كشور تركمنستان در بخش آب امضا شد، اظهار كرد: قرارداد اول مربوط به بهره‌برداري مشترك از سد دوستي و نحوه تردد بر روي اين سد بود كه امسال سرريز سده است و قرارداد دوم مربوط به بند انحرافي شيرتپه است كه با فاصله 30 كيلومتري از سد وظيفه تقسيم آب ميان دو كشور را بر عهده دارد. در واقع 80 ميليارد ريال اعتبار به طور مشترك صرف اين بند خواهد شد و علاوه بر اين يك توافقنامه مربوط به تسويه حساب‌هاي مربوط به سد دوستي منعقد شد كه پيش‌بيني مي‌كنيم ظرف سه ماه آينده نهايي شود.

بعد از گذشت سه سال؛ تفاهم نامه تقسيم آب سد دوستي بين ايران و تركمنستان منعقد شد

بر اساس عقد تفاهمنامه اي ميان مسؤولان تركمنستان و دولت ايران، نحوه برداشت و بهره برداري از منابع آبي سد دوستي بعد از گذشت سه سال از احداث اين سد مشخص شد.
رسول زرگر، معاون وزير نيرو در امور آب گفت: در سفر اخير به همراه رياست جمهوري به تركمنستان، دو تفاهمنامه به امضا رسيد كه يكي از اين دو به پيگيري همكاريهاي دو دولت ايران و تركمنستان در بهره برداري از منابع آب سد دوستي اختصاص داشت.
وي با اشاره به اينكه سد دوستي در سال 82 افتتاح شد و تاكنون هنوز 30 درصد از ذخاير آبي پشت سد پر نشده است، افزود: در حال حاضر، 900 ميليون مترمكعب آب در اين سد قرار دارد.
به گفته زرگر، در تفاهمنامه اخير، نحوه بهره برداري مشترك از سوي طرف ايراني و تركمن در اين سد مشخص و مقرر شد، بند انحرافي شيرتپه نيز احداث شود.
وي همچنين در مورد مشكلات و اختلافات ميان ايران و تركمنستان در سال گذشته درباره چگونگي تقسيم آب سد دوستي گفت: با امضاي تفاهمنامه، بخشي از اين مشكلات به پايان رسيد و قرار شد سرمايه گذاري در اين سد و بهره برداري از آن به شكل مشترك از سوي دو دولت ايران و تركمنستان انجام  شود.
زرگر اظهارداشت: تأمين اعتبارات احداث بند انحرافي شيرتپه به مبلغ 80 ميليارد ريال به شكل مشترك از سوي دولتهاي ايران و تركمنستان تأمين مي شود.
معاون وزير نيرو در امور آب همچنين درباره برنامه هاي اين معاونت به مناسبت هفته دولت گفت: 158 طرح ملي با اعتباري بيش از 4 هزار ميليارد ريال در دست اجراست.
وي در ادامه افزود: اجراي 42 طرح بزرگ آبفا با اعتبار 4500 ميليارد ريال نيز در دستور كار است.
زرگر در توضيح اولويتهاي بخش تخصيص آب گفت: اولويت ما، نخست تأمين آب شرب شهري و روستايي، دوم صنعت و گلخانه  و ديگري نيز كشاورزي و محيط زيست است.

درمورد بند انحرافي شيرتپه مطالب مهمي مرقوم خواهد شد

 در شهرستان سرخس ‪ ۱۷۰هزار تن انواع محصولات کشاورزی تولید می‌شود

بخش مرکزی شهرستان سرخس یکی از بخش‌های شهرستان سرخس در استان خراسان رضوی ایران است

رودخانه تجن، رودی است که در شرق شهرستان سرخس جاری است. این رود از تلاقی دو رود کشف رود و هریرود بوجود آمده است.این رود خانه مانند دیگر رودهای منطقه دائمی نیستند و در فصول سال با تغییرات میزان ریزش باران ، دارای نوسانات زیادی می باشد. در سال های مختلف بین 75% تا 7/4 متر مکعب در ثانیه متفاوت می باشد.رودخانه تجن بزرگ‌ترین منبع آب سطحی دشت سرخس می باشد.

آب این رودخانه توسط پنج کانال به مصرف کشاورزی می رسد

·         کانال سنگر

·         کانال نوروز آباد

·         کانال دولت آباد

·         کانال مظفری

·         کانال جنگل

کشف رود، در میان دره کشف رود خراسان رضوی جاری است. این رودخانه از مشرق به شهر قوچان و از کوه های هزار مسجد و بینالود سرچشمه می گیرد.

طول رودخانه کشف رود 290 کیلومتر است و پس از ادامه مسیر، در محل پل خاتون سرخس، به رودخانه هریرود می پیوندد و از آنجا به بعد، رودخانه تجن نام گرفته و به سمت ترکمنستان ادامه می یابد و در ریگزارهای ترکمنستان فرو می رود

هَریرود، رودی است که از کوههای مرکزی افغانستان (هندوکش) سرچشمه می‌گیرد و با گذر از ولایت‌های غور و هرات در افغانستان، از مرز مشترک افغانستان و ایران می‌گذرد و وارد شنزارهای کشور ترکمنستان می‌شود.

نام‌های هری و هریوا که نام‌های باستانی هرات هستند از نام این رودخانه گرفته شده‌اند.

واژه هرَی از زبان ایرانی باستان هَرَیو آمده که به معنی «پُرشتاب» است.

خانگیران

تاريخچه پالايشگاه

پالايشگاه گاز شهيد هاشمي نژاد(خانگيران) اولین فعالیت اکتشافی در سال 1331 در منطقه خانگیران به وقوع می پیوندد و اولین چاه در سال 1341 به مخزن گاز شیرین شوریجه می رسد و نوید طرح و اجرای تأسیسات گاز در این منطقه محروم معنا پیدا می کند . تأسیسات نم زدایی جمالی نیا باتامین خوراک از مخزن گاز شوریجه در سال 1352 به بهره برداری میرسد و گاز مصرفی بخش محدودی از شهر مشهد ازطریق یک خط لوله 16 اینچ ارسال می شد .

کشف مخزن مستعد و بزرگ مزدوران در عمق 3700 متری زمین شهرتی جهانی به منطقه خانگیران می بخشد وبه عنوان یک مخزن بزرگ و مستقل گاز برروی تلکس خبرگزاریهای جهان خودنمایی می کند .

مخازن گازی منطقه خانگیران شهرستان سرخس شامل 3 مخزن گاز شیرین با استعداد باقیمانده تولید 17 میلیارد متر مکعب و یک مخزن گاز ترش عظیم با استعداد باقي مانده توليد 300 ميليارد متر مكعب ميباشد . بهره برداری از منابع گاز شیرین خانگیران در سال 1352 با 3 حلقه چاه ودر سال 1362 بهره برداری از مخزن گاز ترش مزدوران هم‌زمان با راه اندازی پالایشگاه گاز شهید هاشمی نژاد با 6 حلقه چاه آغاز گردید . مخزن گاز ترش مزدوران حاوی 5/3% گاز بسیار سمی و خطرناک هیدروژن سولفوره (H2S) و 5/6% گاز دی اکسید کربن (CO2) میباشد . و مشابه این مخزن تعداد محدودی در حجم بالای تولید درسطح جهانی فعال است که از آن جمله به کشور کانادا میتوان اشاره کرد . ولذا تولید موفق و بی خطر در طی 21 سال گذشته از لحاظ عدم وقوع حوادث منجر به صدمات انسانی و حفاظت تأسیسات در شرایط خورندگی گسترده از افتخارات کارشناسان و کارکنان پرتلاش این مجتمع عظیم پالایشی می باشد .

باتوجه به وجود ذخایر عظیم گازدر نقاط مرزی کشور همسایه مطالعات اکتشافی ازجمله لرزه نگاری سه بعدی که یکی از پیشرفته ترین روشهای اکتشافی نفت وگاز میباشد در منطقه مرزی سرخس توسط یک شرکت چینی انجام گرفته وبر مبنای نتایج مطالعات مزبور انجام برخی حفاریهای اکتشافی نیز در نقاط مرزی و دشت سرخس در دستورکار قرار گرفته که اولین چاه اکتشافی/ تحدیدی نیز حفاری شده است .

عملیات اجرایی پالایشگاه گاز خانگیران در سال 1354 آغاز ودر سال 1357 به دلیل تقارن با پیروزی انقلاب اسلامی متوقف و در نهایت با یک وقفه سه ساله در ایام ا... دهه مبارک فجر سال 1362با حضور پربرکت ریاست محترم جمهور حضرت آیت ا... خامنه ای در منطقه خانگیران شعله های سرکش آتش از مشعل پالایشگاه به آسمان سر می کشد و صنعت مردان دلاور ایران زمین به عنوان اولین سند افتخار اداره عملیات این مجتمع عظیم پالایشی را بدون حضور بیگانگان بر عهده می گیرند.لازم به ذكر است كه اين پالايشگاه به نام پالايشگاه خانگيران نيز شهرت دارد.

 پالایشگاه مجموعه‌ای از واحد‌های فرآیند شیمیایی است که به پالایش مواد یا تبدیل مواد خام به فرآورده‌های مفید می‌پردازد

واحدهای گوناگون پالایشگاه گاز عبارت‌اند از:

·         واحد دریافت و جداسازی گاز و میعانات گازی

·         واحد تثبیت میعانات گازی

·         واحد شیرین‌سازی

·         واحد تصفیه گاز ترش

·         واحد نم‌زدایی

·         واحد مرکاپتان زدایی یا واحد مراکس

·         واحد تنظیم نقطه شبنم و تراکم گاز به منظور انتقال

·         واحد بازیافت و انجماد گوگرد

·         واحد پالایش آب‌های سطحی، صنعتی و فاضلاب

·         واحد لخته‌گیر

·         واحد فرآورش

·         واحد افزایش فشار

·         واحد جامدسازی گوگرد

·         واحد مولد برق

·         واحد آب‌شیرین‌کن صنعتی

·         واحد تولید بخار

·         واحد تولید هوای فشرده

·         واحد گاز سوخت

آرامگاه لقمان، بنایی عظیم وآجری در شهرستان سرخس است.

این بنا پس از هزار سال، هنوز ابهت وصلابت خود را حفظ کرده و در میان تل‌های خاکی بخش‌های مخروبهٔ ملحقات بنا گردن فرازی می‌کند. مقبرهٔ این عارف سرخسی در یک کیلومتری شمال شهر سرخس قرار دارد. شباهت بسیار زیادی بین این بنا و آرامگاه سلطان سنجر سلجوقی وجود دارد.

این بنا شامل گنبدی دو پوشه آجری با ایوانی بلند است همچنین نوار کمربند مانندی قسمت مدور گنبد را از ساقه و دیواره آن که بر روی قاعده کثیرالاضلاعی قرار گرفته است، جدا می کند.در بدنه هر ضلع آن، روزنه ای برای روشنایی درون گنبد تعبیه شده است. و تزئینات گچی، گچ بری و آجرکاری آن ممتاز است. درون طاق ها مزین به نقوش هندسی لوزی شکل (برجسته و گود) می باشد. طول وعرض خارجی بقعه به ابعاد70*170و40*26متر می باشد. ساختمان آن ازدو بخش مربع شكل متصل به هم تشكيل شده است.ايوان ورودی بزرگ و مرتفعی درسمت شمال و آرامگاه كه در وسط چهار ضلع داخلی آن طاق نماهايی ساخته شده است. بقعه دارای دوطبقه و طبقه ی دوم آن غرفه داراست. طرح چهارضلعی بنادرقسمت بالا به تعدادی تربنه به طرح هشت ضلعی تبديل شده كه حجم چشمگيری رادرنمای خارجی آن بوجودآورده است. و گنبد كم خيزی برروی استوانه بناگرديده است. نورداخل بقعه از چهارنورگير مستطيل شكل دربدنه هشت ضلعی تامين مي شودو طاق نماهای داخلی بنا باآجركاری ظريف و طرحهای هندسی لوزی ساخته شده است.  این بنای تاریخی تحت شماره ۱۶۵ در شمار آثار تاریخی با ارزش ایران به ثبت رسیده است.

کپه‌داغ، به معنای کوههای بسیار است که در شمال ایران قرار دارد و بخشی از رشته کوههای ترکمنستان و خراسان را که در شمال رود گرگان، قوچان و مشهد واقع شده در بر می گیرد. بخش کوچکی از شاخه ی شمالی آن در در جنوب ترکمنستان است

فهرست مشاهیر سرخسي استان خراسان رضوي

·         ابوالحسن سرخسی

·         ابوالعباس سرخسی

·         ابوالفضل محمد بن حسن سرخسی

·         ابونصر زهیر سرخسی

·         احمد بن طیب سرخسی

·         حسن بن سهل سرخسی

·         زاهر پسر احمد سرخسی

·         خسروی سرخسی

·         شمس الائمه سرخسی

·         فضل بن سهل سرخسی

·         لقمان سرخسی

·         ابن حسام سرخسی

·         ابوعلی احمد بن کلثوم سرخسی

·         خواجه احمد حماد سرخسی

·         قاضی لبضی سرخسی

·         محمد بن هارون سرخسی

·         ابوعمرو معقل سرخسی

·         بابوفله سرخسی

·         شیخ عبدل سرخسی

·         محمد بن عیسی سرخسی

·         البزار سرخسی

·         عبدالعزیز سرخسی

·         محمد بن رضی الدین سرخسی

اگر كم و كاستي دراين مقاله موجود بود به حساب فراواني مسائل درمورد سرخس و كم بضاعتي اطلاعات بنده ميباشد بگذاريد و چنانچه مطالب و اطلاعات بيشتري دراين مورد داريد ميتوانيد در قسمت نظر بدهيد مرقوم نمائيد و يا اينكه از طريق ايميل مرا راهنمائي و ارشاد نموده كه مزيد امتنان و خوشحالي ميباشد.

سرخس در ادوار مختلف تاريخي

قبل از اسلام

از دوره قبل از اسلام سرخس اطلاع درستی در دست نیست اما فردوسی در شاهنامه و در داستان«جنگ هفت گردان»از سرخس چنین یاد کرده‌است.

همچنین در داستان آگاه شدن افراسیاب از طوس وسپاه او می‌گوید:

اگر همانطور که اظهار نظر کرده‌اند که فردوسی ماخذی از تاریخ ایران شرقی در اختیار داشته ،و از آن تاریخ در اشعار خود استفاده می‌کرده‌است، معلوم می‌شود که نام سرخس از دیرترین ایام تاریخ ما-که هنوز در نقاب تاریکی باقی مانده- وجود داشته‌است

اسلام دینی یکتاپرستانه و يکی از ادیان ابراهیمی جهان است.^[۱] پیروان این دین را مسلمان می‌گویند. مسلمانان بر این باورند که خدا مستقیماً بر بسیاری از پیامبران وحی فرستاده و محمد (ص ) آخرین آنها است.^[۲] اکنون، اسلام از نظر شمار رسمی پیروان در مکان دوم (پس از دین مسیحیت) جای دارد

شاهنامه اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی، یکی از بزرگ‌ترین حماسه‌های جهان، شاهکار حماسی زبان فارسی و حماسهٔ ملی ایرانیان و نیز بزرگ‌ترین سند هویت ایشان است.

شاهنامه اثری است منظوم در حدود پنجاه‌هزار بیت در بحر متقارب مثمن محذوف (یا مقصور) (فعولن فعولن فعولن فعل (فعول)). سرایش آن حدود سی‌سال به طول انجامید. فردوسی خود در این باره ‌می‌گوید:

حکیم ابوالقاسم حسن بن علی طوسی معروف به فردوسی (حدود۳۱۹ تا حدود ۳۹۷ هجری شمسی)، شاعر حماسه‌سرای ایرانی و گویندهٔ شاهنامهٔ فردوسی است که مشهورترین اثر حماسی فارسی است و طولانی‌ترین منظومه به زبان فارسی تا زمان خود بوده‌است. او را از بزرگ‌ترین شاعران فارسی‌گو دانسته‌اند

افراسیاب شاه اسطوره‌ای توران پسر پشنگ در شاهنامه است. او دشمن ایرانیان بود و داستان نبردهایش با ایرانیان و به ویژه رستم خواندنی‌است. افراسیاب سپهدار خردمندی داشت به نام پیران ویسه. افراسیاب سرانجام به دست کیخسرو کشته شد

توس یا طوس. شهری تاریخی در استان خراسان رضوی در ایران است

سرخس در دورا ن اسلامی

چنانکه تاریخ می‌گوید یزگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی پس از شکست از اعراب برای تجدید حیات سیاسی خودبه شرق ایران آمد و بالاخره به دست آسیابانی در شهر مرو کشته شد. با توجه به استیلاو اقتدار اعراب بر خراسان و دیگر توابع، در این دوره مرو، شهری آبادبود و نیشابور نیز شهری بزرگ وآبادان،سرخس در نیمه راه این دو شهر از مزایا وسهم خوبی بهره می‌برد. جغرافی دانان ونویسندگان قرن سوم وچهارم به طور مستقیم وغیر مستقیم در باره سرخس چنین ذکر کرده‌اند که،این شهر در آن زمان آبادانی چشمگیری داشته‌است. شاید بتوان فضل بن یحی سرخسی وزیر با تدبیر مامون عباسی را در آبادانی سرخس، در دوره حکومت عباسیان موثر دانست . یعغوبی جغرافی دان قرن سوم هجری در کتاب تاریخ نیشابور صفحه ۱۹ در بار سرخس چنین می‌گوید:سرخس سرزمینی با شکوه وشهرآن بزرگ و در بیابانی ریگزار واقع است و مردمی به هم آمیخته در آن سکونت دارند،عبدالله بن خازم سلمی در زمان خلافت عثمان آن را فتح کرد. صاحب حدود العالم در باره سرخس چنین می‌گوید:سرخس شهری است برراه اندر و اندر میان بیابان نهاده وایشان را یکی خشک رود(فصلی) است که‌اندر میان بازار می‌گذردو بوقت آبخیز اندرو آب رود وبس جای با کشت و برز است و مردمان قوی ترکیب اند وجنگی وخواسته ایشان شتر است

 ساسانیان خاندان شاهنشاهی ایرانی در سالهای ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی بودند. شاهنشاهان ساسانی که اصلیتشان از استان پارس بود بر بخش بزرگی از غرب قارهٔ آسیا چیرگی یافتند

مَرو مرکز استان ماری در ترکمنستان است. و در انتهاى جنوبی كویر قره قوم و به فاصلهٔ نود مایلی شمال شرقى سرخس واقع و از رود مرغاب (مرورود) مشروب مى‌شود.

به ساکنان مرو در فارسی مَروَزی گفته می‌شود به معنی «زیَنده در مرو». مردم نواحى شرقى خراسان مرو را به نام مور «Mowr» (بر وزن دور به‌معنى محيط و پيرامون) و باشندگان آن را مورى (بر وزن دورى به‌معنى بشقاب) ميگويند.

دوران حکومت سلجوقیان

سلطان سنجرسلجوقی ازسال۴۹۰تا۵۵۲هجری قمری سال‌ها درمروپایتخت داشت.توقف وی درمرو،نه تنها درآبادانی آن جا اثرکردبلکه درنتیجه امنیت وپیشرفت دراین زمان ،درشهرهای دیگرایران مانندسرخس که همسایه غربی مروبودنیزمحسوس بود.ازآثار سلجوقیان می‌توان به دواثربسیارنفیس،بنام مقبره لقمان بابا و رباط شرف که درمسیر جاده ابریشم قرارداشت ، نام برد.

لقمان بابا

مقبره شیخ لقمان که از عرفای قرن چهارم هجری و معاصرابوسعید ابوالخیر بود ،بنایی است عظیم وبسیار با شکوه ،این بنا ازآجرساخته شده‌است ودارای تزئینات گچی ،گچ بری ،وآجرکاری ممتاز می‌با شد.که پس از گذشت بیش از هشتصد سال هنوزبا ابهت و صلابت خود را در کنار شهر سرخس گردن فرازی می‌کند.

ابوسعید ابوالخیر نیشابوری عارف و شاعر ایرانی (۳۵۷ه‍.ق - ۴۴۰ه‍.ق) است.

فضل الله بن احمد بن محمد بن ابراهیم میهنی در ۱ محرم ۳۵۷ هجری قمری در قریه مهنه در دشت خاوران چشم به جهان گشود و پس از آموختن علوم مقدماتی به مرو رفت و مدت پنج سال از امام ابوعبدالله حضری فقه آموخت. پس از درگذشت ابوعبدالله، به مدت پنج سال دیگر نزد امام ابوبکر قفال به دروس فقهی ادامه داد. آنگاه به سرخس رو آورد، تا در محضر درس امام ابوعلی زاهر بن احمد تفسیر و حدیث را فرا گیرد. روزی با لقمان سرخسی آشنا شد و لقمان او را به خانقاه، نزد ابوالفضل محمد بن حسن سرخسی برد و ابوسعید از او طریقت آموخت، پس از مدتی به مهنه بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و دوباره به نزد ابوالفضل محمد بن حسن سرخسی شتافت. ابوالفضل او را به نیشابور نزد ابوعبدالرحمن محمد بن حسین محمد سلمی فرستاد. ابوسعید خرقه تصوف از عبدالرحمن سلمی گرفت و به مهنه بازگشت و در آنجا خانقاهی بنا کرد. وی سفری به آمل کرد و قریب یک سال در آنجا زیست و از احمد بن عبدالکریم قصاب آملی خرقه گرفت. سپس به نیشابور مراجعت کرد و پس از یک سال به زادگاه خود برگشت.

ابوسعید از مشهورترین صوفیان اسلام است که در تصوف طریقه‌ای معتدل داشت و با گوشه‌گیری مخالف بود. اشعار و کلمات کوتاهش شهرت فراوان دارد. ابن سینا با این صوفی بزرگ ملاقات کرده بود و با هم مکاتبه نیز داشتند.

ابو سعید ابوالخیر در ۴ شعبان ۴۴۰ هجری قمری در زادگاه خود دیده از جهان فروبست.

به جز اشعار فارسی و عربی که ابوسعید ابوالخیر در قالب دوبیتی و رباعی سروده، از احوال او دو کتاب نیز به جا مانده‌است: «اسرارالتوحید» تالیف محمد بن منور - یکی از نوادگان ابو سعید - که در شرح حال ابوسعید نوشته و دیگر «حالات و سخنان شیخ ابوسعید» که به گمان زیاد، تألیف کمال‌الدین محمد برادر زاده محمد بن منور است.

هرمان اته، خاورشناس آلمانی او را یکی از مبتکرین قالب رباعی در ایران دانسته‌است

رباط شرف

بنای بسیار جالب دیگری در حدود ۴۰ کیلومتری شهر سرخس و در کنار جاده ابریشم (جاده قدیم نیشابور،سرخس،مرو)قرار دارد.این بنای زیبا ،رباطی(کاروانسرای)است مشهور به رباط شرف و بی شک یکی از شاهکارهای دوران سلجوقیان به حساب می‌آید. رباط دارای دو بخش مجزا و دو حیاط مستقل می‌باشد که در هر یک از آن‌ها ایوان وطاق‌های متعددی ودر هر یک مسجدی با محراب برای نمازگزاران وجود دارد

جاده ابریشم یا راه ابریشم یکی از راههای معروف قدیم است که بسبب حمل ابریشم چین از این راه، بدین اسم شهرت یافته‌است. این راه از شهرستان توان هوانگ در چین به ولایت کانسو می‌آمد و از آنجا داخل ترکستان شرقی امروزی می‌شد و از طریق بیش‌بالیغ و آلمالیغ و اترار به سمرقند و بخارا می‌رسید. در بخارا قسمت اصلی آن از راه مرو،سرخس،نيشابور، گرگان به ری می‌آمد و از ری به قزوین و زنجان و تبریز و ایروان می‌رفت و از ایروان به طرابوزان یا بیکی از بنادر شام منتهی می‌گردید. قسمت فرعی این راه از سمرقند به خوارزم و از خوارزم به سرای و هشترخان و از آنجا به کنار شط «دن» و بنادر دریای آزف انتها می‌یافت. مهم‌ترین کالایی که بصورت ترانزیت از ایران می گذشت ابریشم بود، اما چون ایرانیان مقدار بسیاری از ابریشم خام چین را که وارد می‌کردند، بخود تخصیص میدادند قادر بودند محصولات خویش را بهر قیمتی بخواهند بممالک مغرب زمین بفروشند. ترکان بتحریک اتباع سغدی خود کوششها کردند، تا از خسرو اول اجازهٔ عبور دادن ابریشم خود را از خاک ایران حاصل کنند اما نتیجه نبخشید

رباط شرف، كاروانسرای در 45 كيلومتری شهرسرخس است كه در کهن ترین ترين متون جغرافيای اسلامی از رباط به عنوان آبگينه يادكرده اند. طبق مدارك ومتون تاريخی بانی بنای فعلی «شرف الدين ابوطاهربن سعدالدين عل القمی » است كه مدتی حكومت مرو را و سرانجام صدرات سلطان سنجررابرعهده داشت. باتوجه به كتيبه موجود بنای رباط به سال 549هجری قمری در زمان سلطان سنجرسلجوقی با مصالح آجر وگچ ساخته شده است و بی شك يكی از شاهكارهای هنر ايرانی به شمار می رود.

اين بنا در حاشيه جاده قديم نيشابور-سرخس (جاده ابریشم)و شش كيلومتری جاده سرخس -مشهد قرار دارد. بعد از تپه های كم ارتفاع روستای شورلق، اين بنای با وقار در ميان بيابان ساكت وآرام خودنمايی می كند.شكل اين رباط از دور به دژی بزرگ شبيه است از داخل به مانند یک کاخ جلوه می کند.

این بنا دو صحن دارد و هرصحن دارای چهار ایوان به شکل چلیپا (صلیب) و شبستان می باشد و همچنین آجر چینی و کتیبه های آن جلوه خاصی دارد

سرخس در زمان افول حکومت سلجوقیان

بعد از شکست واسیر شدن سلطان سنجر سلجوقی به دست غزه‌های حوالی بلخ ،بیابان نشین‌های ترکمن مانند مور وملخ به خراسان ریختند و بلاد آباد آن که هر یک نمونه بارز عالم تمدن و از جهت عمارت وجمعیت ،در آن زمان کم نظیر بود،پایمال سم اسبان این جماعت غارتگر شد. در این حادثه ،سرخس خط مقدم این حوادث بود واز دستبرد غزان،مصون نماند وبه‌وسیله این قوم غارت شد.

سرخس در قرن هفتم و هشتم

در قرن هفتم هجری،شهرهای خراسان در برابر سیل خروشان سپاهیان مغول از هم پاشیدند وبه نیستی گرایید.تولی خان پس از تسرف مرو،از سرخس عازم نیشابور شد ،که ظاهراً سرخس نیز از این تهاجم بی نصیب نمانده‌است. حمدالله مستوفی در نیمه اول قرن هشتم هجری،تقریباً ۱۲۰ سال پس از حمله مغول ،در باب سرخس می‌گوید:سرخس از اقلیم چهارم است.دور بارویش پنج هزار گام است وقلعه‌ای محکم از خاکریز دارد وهوایش گرمسیر است

مُغول نام قومی است از نژاد زرد که سرزمین مادری ایشان مغولستان می‌‌باشد.مغولها در تاریخ به کشتار و تاخت و تاز و دست درازی به سرزمینهای گوناگون از آسیا تا اروپا نامور بوده اند

سرخس در دوران قاجاریه

بعد ازجنگ‌های ایران و روسیه، عباس میرزا پس از برقرار کردن امنیت نسبی در شرق ایران ، مامور امنیت شمال شرق کشور شد و در سال ۱۲۴۸ به سوی سرخس رفت و با پا فشاری زیاد قلعه سرخس را از ایل سالور(ترکمن)گرفت،باروی آنجا را خراب کرد واغلب مردم آنجا را کشت.

عباس میرزا (۴ ذیحجه ۱۲۰۳ نوا / مازندران - ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۲۴۹ مشهد) یکی از شاهزاده‌های قاجار فرزند فتحعلی‌شاه و آسیه خانم بود. عباس میرزا همچنین ولیعهد و والی آذربایجان بود. وی قبل از مرگ پدرش از دنیا رفت.

سرخس نو پا يا سرخس ناصری

بعد از این که برج و باروی سرخس در زمان عباس میرزا به کلی خراب شد،در زمان ناصرالدین شاه و در فاصله تقریبی نیم میل در سمت چپ رودخانه تجن-در مکان تقریبی سرخس قدیم- قلعه عظیمی به شکل کثیر الاضلاع ساختند که به قلعه ناصری موسوم گشت.قلعه برای دفاع خود در برابر ترکمن‌های ناحیه مرو دارای ۲۴ برج داشت که مجهز به وسایل استحفاظی و توپ جنگی بود. اولین اروپایی که از قلعه ناصری دیدن کرد،شخصی از کشور فرانسه به نام بلوک ویل (bloqu ville)در سال ۱۲۷۷ ه.ق بود. روسیه نیز بعد از اقدامات عباس میرزا و در زمان ناصرالدین شاه در سال ۱۳۰۱ ه.ق ،برای نفوذ خود در ترکمنستان ، در محل خرابه‌های سرخس قدیم و در کنار رودخانه تجن ،قلعه نظامی به نام سرخس روس بنا نهاد.اولین اروپایی که از سرخس روسیه دیدن کرده‌است ،افسرفرانسوی جوانی به نام کنت دوشله(cont de cholet ) است.

ناصرالدین‌شاه قاجار (۶ صفر ۱۲۴۷ ه - ۱۷ ذیقعده ۱۳۱۳ ه)، معروف به «سلطان صاحبقران» و بعد «شاه شهید»، از شاهان دودمان قاجار ایران بود.

وی در سال ۱۲۴۸ هجری قمری در تبریز بدنیا آمد. مادر او مهد علیا نام داشت. خبر درگذشت پدرش محمدشاه را در سال ۱۸۴۹ میلادی هنگامی که در تبریز بود شنید، سپس به یاری امیرکبیر به پادشاهی رسید و بر تخت طاووس نشست. برای بازپس‌گیری مناطق شرقی ایران از دست انگلیس‌ها، به‌ویژه منطقه هرات کوشش کرد ولی پس از تهدید و حمله انگلیسی‌ها به بوشهر ناچار به واپس‌نشینی شد.

نخستین بار در ۱۸۴۵ میلادی به اروپا سفر کرد. او نخستین پادشاه ایران بعد از اسلام بود که به اروپا مسافرت کرد. آوردن دوربین عکاسی به ایران از جمله کارهای اوست.

سرخس در آغاز قرن ۱۴ هجری قمری

وقتی سرخس چشم به قرن حاضر گشود،شهری کوچک بود،منزوی و دور افتاده که حد شرقی آن بر اساس توافق مرزی بین ایران وروسیه به رودخانه تجن محدود می‌شد.مقارن همان ایام روس‌ها زمین‌های را که در مغرب رودخانه از سال‌های پیش در اختیار گرفته بودند به ایران واگذار کردند. قسمتی از این اراضی در نوار مرزی به جنگل جهانبانی معروف است که هم اکنون در اختیار سرخس ایران می‌باشد.در سال ۱۳۴۶ جاده‌ای به طول ۱۸۲ کیلومتر از مشهد تا سرخس کشیده شد و آسفالت آن تا سال ۱۳۵۰ مورد بهره برداری قرار گرفت که احداث این راه به منزله نقطه عطفی در تاریخ معاصر سرخس به شمار می‌آید. سرخس از نظر استراتژیک و ژئوپلتیک در خراسان رضوی و بلکه کشور بسیار مهم است و به نوعی مهم‌ترین نقطه بزرگراه ابریشم، محل اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب جهان، است. یکی از سه گمرک بزرگ ترانزیتی ایران و راه‌آهن بین‌المللی مشهد-سرخس-تجن (محور طلایی) در سرخس واقع است.

منطقه ویژه اقتصادی سرخس کانون مبادلات تجاری به کشورهای آسیای میانه،‪CISو کشورهای عضو اکو است. این منطقه ویژه دارای فضاهای تجاری، بازار دوستی، سردخانه، فرودگاه بین المللی الماس و سایر امکانات می‌باشد و تاکنون آستان قدس رضوی ‪ ۵۰۰میلیارد ریال در این مکان سرمایه‌گذاری کرده‌است.

از دیگر ویژگیهای سرخس وجود سد دوستی است که برروی رودخانه مرزی هریرود باذخیره آبی‌ سالانه ‪ ۸۲۰میلیون مترمکعب و دریاچه‌ای به وسعت ‪ ۳۷کیلومتر مربع می‌باشد که توسط ایران و ترکمنستان بطور مشترک ساخته شده‌است.

پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژادخانگیران، که روزانه با بیش از ‪ ۵۰میلیون متر مکعب تولید، گاز مصرفی شش استان خراسان رضوی، شمالی، جنوبی، مازندران ، گلستان و سمنان را تامین می‌کند، در این شهرستان واقع است.

سرخس دارای معادن غنی ذغال سنگ است و معدن ذغال سنگ «آق دربند»، تامین کننده بخشی از ذغال سنگ کارخانجات کشور است.

مزار شیخ لقمان سرخسی عارف قرن چهارم هجری شمسی، پل خاتون و رباط شرف مربوط به دوران سلجوقیان، غار مزدوران، دریاچه و غار بزنگان از جاذبه‌های گردشگری سرخس است.

غار مزدوران یا مزداوند، در 2 کیلومتری شرق مزداوند - بین شهر سرخس و مشهد – در ارتفاعات چاهک و شورلق واقع شده است. عرض دهانه ورودی آن به 2 مترو ارتفای آن به 5/2 متر می رسد.

قدمت این غار به هزاره دوم پیش از میلاد می رسد. در سازمان میراث فرهنگی ایران به شماره 652 به ثبت رسیده است.

پل خاتون، پلی در فاصله 90 كيلومتری جنوب شرقی شهرستان سرخس است. اين پل آجری است و در گذشته از آن به عنوان گذرگاه جاده ابريشم،از سرخس به مرو استفاده می شده است. این ازآثار بسیار معروف و باستانی شهرستان سرخس است که در نزدیکی مرز مشترک ایران و ترکمنستان و افغانستان قرار دارد. در زیر این پل دو رود خانه کشف رود و هریرود به هم پیوسته و رود خانه تجن را تشکیل می دهند. بانی این آثار و هنر معماری، «خاتون» خواهر گوهر شاد بیگم آغا همسر شاهرخ شاه تیموری می باشد

‪ ۲۵هزار هکتار اراضی دیم و آبی سرخس که با تکمیل کانال پایاب سد دوستی، ‪ ۲۵هزار هکتار به آن اضافه می‌شود، از دیگر توانمندیهای این شهرستان است.

سد دوستی در مرز ایران و ترکمنستان و روی رودخانه مرزی هریرود در ۷۵ کیلومتری شهرستان سرخس در شمال شرق خراسان رضوی احداث شده‌است.

این سد با همکاری مشترک ایران و ترکمنستان ساخته شده و عملیات اجرایی ساخت آن در سال ۱۳۷۹ آغاز و درسال ۱۳۸۵ توسط محمود احمدی‌نژاد رییس جمهور ایران و صفرمراد نیازف رییس جمهور ترکمنستان افتتاح گردید.

سد دوستی در دوشنبه، ۲۲ فروردین ۱۳۸۴ توسط محمد خاتمی و صفرمراد نيازاف، رئيسان جمهور ايران و ترکمنستان افتتاح گردیدد

روستاهاي شهرستان سرخس دراستان خراسان رضوي

آصف آباد| ابراهیم آباد| الله نظر| آق دربند| اسلام قلعه| بزنگان| بغبغو| تام رسول| تپه میراحمد| جهند پایین| دولت آباد| سنگر| شورلق| شوریجه| شیرتپه| صدر آباد| عباس آباد| قاسم آباد| قره قیطان| قلعه قصاب| قطار چاه| قوش خزاعی| قوش چاکر| قوش سربوزی| قوش عظیم| قوش علیجان| قوش کهنه| معدن آق دربند| نوروز آباد| پس کمر| پل گزی| حسن آباد| چاله زرد| چشمه شور| چکودر| کلاته مره ای| کچولی| کندکلی| گنبدلی| یازتپه

آصف آباد، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و در حاشیه رودخانه تجن واقع شده است. در حال حاضر از دو گروه سیستانی و بلوچ تشکیل شده است. احتمالاً نام اصلی این روستا آسیا باد می باشد که به مرور زمان به آصف آباد تغییر نام داده است. شغل مردم آصف آباد کشاورزی و دامداری می باشد. قدمت این روستا حدود 110 سال است.

ابراهیم آباد، از روستاهای شهرستان سرخس است که در غرب شهرسرخس و در بین روستای قوش چاکر و سرخس واقع شده است.شغل ساکنین این روستا کشاورزی و دامداری می باشد

الله نظر، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب غربی شهر سرخس و تقریباً در حاشیه جاده سرخس - مشهد قرار دارد .

ساکنین اصلی الله نظر را طایفه علیمیرزایی که سابقه شبانی در دامداری دارند تشکیل می دهند. علیمیرزایی ها مردمانی هستند که از «مه ولات» تربت حیدریه و در زمان رضاشاه به سرخس کوچ کرده اند.این طایفه فارس زبانند و گویش خاصی دارند. این طایفه به جز ، الله نظر در اسلام قلعه و چشمه شور نیز ساکن هستند.

آق دربند، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاشیه کشف رود قرار دارد.

در گزارش میرزا محمد حسن مهندس چنین آمده‌است: «شورچه و پس کمر از نقاطی است که جمشیدی‌ها متصرف شده‌اند و مواضع با اهمیتی است و عمده جنگل پسته در دامنه کوهسار شورچه و آق دربند و پس کمر است.» ^[۱] ساکنین این روستا را بلوچ‌ها و ترک‌ها تشکیل می‌دهند.

آق دربند دارای معادن زغال سنگ می‌باشد. اقتصاد مردم این روستا بر پایه کشاورزی دیم و دامداری است، تعدادی نیز در معادن ذغال سنگ مشغول به کار هستند

اسلام قلعه، از روستاهای شهرستان سرخس است و در شمال غرب شهر سرخس قرار دارد و از بزرگ‌ترین آبادی های دشت خانگیران است. اسلام قلعه در شیب دو تپه «شیله» واقع شده است. این روستا با عمق کم و در جهت طولی و در امتداد شیله توسعه دارد. منازل مسکونی در چند کانون مجزا از هم و در طول خطی حدود 6 کیلومتر ساخته شده است.

ساکنین اصلی اسلام قلعه را طایفه علیمیرزایی که سابقه شبانی در دامداری دارند تشکیل می دهند. علیمیرزایی ها مردمانی از مه ولات تربت حیدریه هستند که در زمان رضاشاه به سرخس کوچ کرده اند.این طایفه فارس زبانند و گویش خاصی دارند. به جز اسلام قلعه، در الله نظر و چشمه شور نیز ساکن هستند. سابقه سکونتی اسلام قلعه به 55 سال می رسد

بزنگان، روستایی ار توابع شهرستان سرخس است و در فاصله 100 کیلومتری شهر سرخس قرار دارد.

این روستا دریک منطقه دشت قرارداشته و در ۴ کیلومتری جنوب آن ، کوه بزنگان و د ر ۶ کیلومتری غرب و جنوب غربی کوه قره داغ این روستا را احاطه کرده است. آب و هوای بزنگان معتدل و خشک است. در این روستا قلعه تاریخی بزنگان واقع شده است که نشان از قدمت دیرینه روستا دارد

دریاچه بزنگان یا کل بی بی، تنها دریاچه در استان خراسان است و در 130 کیلومتری مشهد و 80 کیلومتری شهرستان سرخس و در جنوب رشته کوه های هزار مسجد قرار دارد. وسعت این دریاچه حدود 80 هکتاراست و عمیق ترین نقطه آن 12 متر می باشد.

آب دریاچه از بارندگی های سالانه و چشمه های کوچک منطقه بزنگان تامین می شود.دریاچه «کل بی بی» در فصول مختلف سال، محل تجمع پرندگان مهاجر و محل پرورش ماهی قزل آلا (رنگین کمان) است.

غار بزنگان، در جنوب غربی روستای بزنگان شهرستان سرخس ودر استان خراسان رضوی واقع شده است. قدمت این غار به دوره پیش از میلاد مسیح می رسد. از لحاظ تاریخی در زمره آثار تاریخی ایران، به شماره 659 به ثبت رسیده است.

بغبغو، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاشیه کشف رود قرار دارد. این روستا نسبتاً قدیمی و با شکل روستای محصور سنتی ایرانی دارای برج و باروهای مخروبه ای است که نموداری از گذشته با اهمیت آن می باشد.

میرزا محمدحسین مهندس در سال 1311 هجری قمری در باره این روستا چنین می گوید:« باغباغو به علی اصغر رئیس تلگرافخانه آذربایجان به ملکیت مرحمت شده، اگر چه چهارسال قبل اقدامی در آبادی آنجا نمود و چهار صد ، پانصد تومان هم مخارج کرد، لیکن صورت آبادی نگرفت و بعد از مراجعت خودش از اراضی اقدس، خانوار آنجا متفرق شد و فعلا چند غلام تلگراف که مستحفظ سیم می باشد در این قلعه ساکنند.»

قدمت این روستا حدودا بیش از 120 سال می باشد. ساکنین این روستا ترک های شاهسون شیرازی هستند و مابقی از مهاجرین سیستانی هستند که به تیره سید کله زابلی مشهورند.. مردم این روستا از طریق دامداری و زراعت دیم امرار معاش می نمایند

تام رسول، از روستاهای شهرستان سرخس است و د ر شمال شهر سرخس قرار دارد. این روستا حدود 85 سال قبل توسط طایفه علیمیرزایی ها بنیان شده است. تا ۶۵ سال پیش این روستا به نام «تام علیمیرزایی» موسوم بود . از زمانی که علیمیرزایی ها از آنجا کوچ کردند این روستا توسط جمعی از بلوچ ها به ریاست شخصی به نام «رسول» که از بلوچ های مهاجر روسیه بود، مورد بهره برداری قرار گرفت. بلوچ ها قبل از آمدن به این روستا به صورت چادرنشینی زندگی می کردند.

زندگی مردم تام رسول بیشتر متکی به دامداری است، قالیچه بافی نیز بخشی از معاش ایشان را تامین می کند. ساکنین تام رسول در حال حاضر اکثراً از بلوچ های ناروئی می باشند. همچنین تعداد کمی از بلوچ های براهویی نیز در این روستا ساکن هستند.

تپه میر احمد، از روستاهای شهرستان سرخس است و درفاصله 2 کیلومتری شمال شهرسرخس و در حاشیه مرز ترکمنستان واقع شده است.

ساکنین این روستا شامل دو گروه بلوچ و فارس می باشد که بلوچ ها از بلوچستان ایران و فارس ها غالبا از سیستان به این منطقه مهاجرت کرده اند. چیدمان ساکنین این روستا چنین است که فارس ها در شمال روستا و بلوچ ها در جنوب روستا اسکان یافته اند و هر گروه با توجه به حفظ تعصبات قومی ، مذهبی خویش با یکدیگر مراوده نیز دارند.

شغل مردم تپه میر احمد دامداری و کشاورزی آبی می باشد

جهند پایین، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و حاشیه غرب رودخانه تجن قرار دارد. بعد از شهریور 1320 هجری قمری توسط شخصی به نام «جهند» بنیان شده است. ساکنین این کلاته اکثراً از تیره های بلوچی و براهویی می باشند.

شغل مردم این روستا کشاورزی و دامداری است. با توجه به عدم امکانات مناسب زراعی و عمران وسیع بخش شمالی شهر سرخس و کوچ مردم به آن نواحی، باعث تخلیه و در نتیجه تخریب این روستا در آینده خواهد شد

دولت آباد، از روستاهای شهرستان سرخس است ود جنوب شهرسرخس ودر غرب حاشیه رودخانه تجن واقع شده است.

در سال 1311 هجری قمری ذکر شده است که جمعیت آن صد خانوار سیستانی بوده و این روستا جنگل فراوان داشته است. با توجه به همبستر بودن دولت آباد با رودخانه تجن، این روستا دارای آب فراوان می باشد.

ساکنین دولت آباد را اکثراً سیستانی ها تشکیل می دهد و تعداد کمی نیز بلوچ در این روستا زندگی می کنند. شغل اکثر مردم دولت آباد کشاورزی و دامداری می باشد

سنگر، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن واقع شده است.

ساکنین این روستا سیستانی های مهاجر هستند که در زمان خشکسالی سیستان به این اینجا کوچ کرده اند. از سنگر به علت اینکه تمام جمعیت آن سیستانی هستند به عنوان «جمع سیستانی ها» یاد می شود.

مهاجرت سیستانی ها به این روستا تدریجی انجام گرفته است و تا چند سال اخیر نیز ادامه داشت. همچنین تعدادی از بلوچ های روستاهای صمدآباد و پدلی سرخس نیز به این روستا مهاجرت نموده اند. زمین های این روستا از اراضی خالصه بوده که بعدها به آستان قدس رضوی منتقل شده است. ساکنین روستای سنگراز طریق کشاورزی و دامداری به خصوص گاوداری های صنعتی امرار معاش می کنند. آرامگاه شیخ ابوالفضل محمد بن حسن سرخسی، معروف به ابوالفضل در این روستا واقع شده است.

شورلق، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب غرب شهر سرخس و در حاشیه جاده سرخس – مشهد و رودخانه کشف رود قرار دارد.

اين روستا دارای یک رودخانه فصلی به نام رودخانه شورلق است که این رودخانه در ادامه مسیر کوتا، به کشف رود متصل می شود. شغل مردم این روستا کشاورزی و دامداری است. محصولات عمده این روستا کندم و جو و کشاورزی به صورت دیم می باشد

شوریجه یا شورچه، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و در حاشیه کشف رود قرار دارد.

به گفته هانری دو بلوک ویل در سال 1861 میلادی (1277 هجری قمری)، شوریجه تقریباً 146 سال پیش بنیان شده است.

در گزارش میرزا محمد حسن مهندس چنین آمده است.^[۱]«شورچه و پس کمر از نقاطی است که جمشیدی ها متصرف شده اند و مواضع با اهمیتی است و عمده جنگل پسته در دامنه کوهسار شورچه و آق دربند و پس کمر است.»

این روستا شامل دوقسمت شوریجه علیا و شوریجه سفلی می باشد که شوریجه سفلی وسیعتر و بزرگ‌تر از دیگری است. مردم این روستا ترکیبی از بلوچ و فارس می باشد و تعداد کمی نیز در این روستا ترک وجود دارد. شغل مردم شوریجه کشاورزی و دامداری می باشد

شیرتپه، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاشیه غرب رودخانه تجن واقع است. در نزدیکی این روستا تپه‌های خاک عظیم باستانی وجود دارد که دلالت بر وجود آبادی قدیمی دارد.

یاقوت در کتاب معجم البلدان، از این روستا به نام( شیرز) یاد می‌کند.«از دهات سرخس و شبیه شهر است و بین آن و سرخس دو روز راه با شتر در مسیر هرات می‌باشد و در( شیرز) بازاری است و مردمی بسیار و مسجد بزرگی در آن و آب آشامیدنی از آب گوارای چاهاست.»

در گزارش سرخس سال ۱۳۱۱ هجری قمری ^[۱] در باره شیرتپه چنین آمده‌است:«سه فرسخ از پل خاتون به طرف سرخس، موضع شیرتپه‌است. ۲۰۰ خانوار بربری در این محل ساکن و مشغول زراعت هستند. معلوم می‌شود در جلگه شیرتپه بلوکی بوده مشتمل بر چند آبادی... پارچه‌های آسیاب فلزی و ظروف چینی و آجرهای بسیار بزرگ در خرابه‌های محل، به مقدارزیاد یافت می‌شود.»

قدمت شیرتپه کنونی حدوداً ۱۳۰ سال است و مردم آن سیستانی و از طوایف عمده  دلارامی ، اردونی، قوچی و گدایی و بزي كخها و زيندي وخرده طوايف و مهاچران ديگري بنامهاي  افضل زاده  وصاحبكاري و كوهكن و قرائي و دانش محمدي  و توكلي مقدم و عرفانيان نخعي سيستاني و افشار و ملك رئيسي و ميري و چنگجو  و سليمي و صفائي و دادمحمدي و فتاحي نژاد  و سهرابي عباسقلي خان و باقري آخر و جراري و كهندل و كاظمي و يزدي و صادقي و اصغري و درويش زاده عبداله و غلامي  می‌باشند. كه برخي از ايشان نام خانوادگي خودرا تغيير داده اند .مثلا بعضي ازافراد طايفه گدائي ها : (جعفري نژاد و متين نژاد و لايقي زاده و سالارنژادو فرخنيا و يحيي نژاد و كمالي و سالار پژوه ) و بعضي از طايفه (كخا يا كخها يا كيخا يا كيخواه كه در زمان انتخاب نام خانوادگي براي ايشان از لحاط املائي درست نوشته نشده است نام خانوادگي رستگار پور را برگزيده اند ) عمدتا تغيير نام خانوادگي در طايفه گدائي ها بيشتر اتفاق افتاده است . والبته باتوجه به تعداد آماري جمعيتي برخي از افراد در شيرتپه مشخص ميشود كه بعنوان طايفه بزرگ نمي توان از ايشان ياد نمود مثل : ميري و چنگجو و يزدي و سليمي و فتاحي نژاد و شفيعي سنگر و صفائي و باقري آخر و جراري و فرازي نژاد و اصغري و صادقي و كاظمي و كهندل و افشار و ملك رئيسي ودانش محمدي و غلامي وافضل زاده وصاحبكاري و عليپور  كه هرچند دراين روستا هستند و ريشه هاي سيستاني دارند وليكن بعنوان طايفه نميتوان از آنها ياد نمود بلكه عمده طوايف در اين روستا : دلارامي و زيندي و كيخواه و قوچي و اردوني وكوهكن وبزي و گدائي هستند كه داراي اصالت و تعداد  بيشتري ميباشند .  ساکنین این روستا به شغل کشاورزی و دامداری مشغول هستند.

درمورد اراضي روستاي شيرتپه درانتهاي اين مقاله مطالب بيشتري براي افزون تر شدن اطلاعات مرقوم خواهد شد

صدر آباد یا آبادی پل خاتون، از روستاهای شهرستان سرخس است در جنوب شهر سرخس و در حاشیه رودخانه تجن قرار دارد.

از نظر استراتژیکی در جای حساس قرار دارد و گذرگاه مهمی است. در 120 سال پیش این آبادی خالی از سکنه بوده است اما در پل خاتون ترکمنستان، یکصد قراول روسی اقامت داشته اند. روستای کنونی صدرآباد حدود 80سال قدمت دارد و ساکنین این روستا سیستانی و بلوچ هستند شغل این مردم کشاورزی دیم و دامداری می باشد

عباس آباد، از روستاهای شهرستان سرخس است و در فاصله ۵۰۰ متری شمال شهر سرخس و تقریباً چسبیده به این شهر می‌باشد.این روستا در بین روستای تپه میراحمد و شهر سرخس قرار دارد. با توجه به نزدیک بودن این روستا به شهر دارای تنوع جمعیتی و قومیتی زیادی است.

ساکنین این روستا را مهاجرین روستاهای دورتر و همچنین شهرهای دیگر تشکیل می‌دهد. تعداد اندکی از ساکنین این روستا به کشاورزی و دامداری مشغول می‌باشند

قاسم آباد، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن قرار دارد.

قاسم آباد در 65 سال پیش توسط شخصی به نام «قاسم افغانی» تأسیس شده است. جمعیت قاسم آباد را بلوچ های مهاجر روسی و افغانی که در سال های گذشته از بلوچستان به روسیه و افغانستان مهاجرت کرده بودند تشکیل داده است. پس از استقرار امنیت در ایران ، این گروه به سرخس ایران آمده و این روستا را بنیاد نمودند. شغل اصلی این مردم، دامداری و کشاورزی در حاشیه تجن می باشد.

قره قیطان، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاسیه کشف رود قرار دارد.

این روستا حدود 65 سال قدمت دارد و مردم آن را دو طایفه بلوچ و شاهسون های ترک شیرازی تشکیل می دهد. شاهسون ها از روستاهای غربی و بلوچ ها که از تیره ای نارویی، یارمری و دامرده می باشند از روستاهای شرقی به اینجا راه یافته اند.

اقتصاد این روستا متکی به کشاورزی و دامداری می باشد. قالیچه بافی با طرح های بلوچی در میان بلوچ های این روستا مرسوم است.

قلعه قصاب، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن واقع شده است. این روستا در اصل متعلق به سادات کابلی است. سادات کابلی جمعی از سیستانی های هستند که ابتدا از سیستان به افغانستان و در زمان امیر عبدالرحمن خان پادشاه افغانستان ، معاصر مظفرالدین شاه ، به ایران کوچ کرده اند و در قلعه قصاب سکنی گزیدند. شغل مردم این روستا کشاورزی و دامداری می باشد.

قلعه قصاب در هنگام ماموریت میرزا محمد حسین مهندس (1311 ه.ق ) کاملاً مخروبه و بدون سکنه بوده است.

قطار چاه، از روستاهای شهرستان سرخس است و درجنوب غربی شهر سرخس و در مجاورت روستای گنبدلی و حاشیه جاده سرخس – مشهد قرار دارد.

ساکنین قطار چاه را مردمی از اعقاب «فرهاد کرد» که از تربت حیدریه به اینجا کوچ کرده اند، تشکیل می دهد. همچنین جمعی از طایفه علیمیرزایی نیز در این روستا زندگی می کنند. شغل مردم این روستا دامداری و کشاورزی دیم است.

قوش خزاعی یا قوش عرب، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب این شهر ودر حاشیه جاده سرخس - مشهد قرار گرفته است.اکثر مردم این روستا عرب زبان هستند و از تیره های اعرابی می باشند که در عربخانه بیرجند زندگی می کنند.

ساکنین قوش خزاعی معتقدند که از طایفه حازم بن خزیمه خوزستان هستند. قدمت این روستا بیش از 120 سال است. مردم قوش خزاعی از راه کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند.

قوش چاکر، از روستاهای شهرستان سرخس است و در غرب شهر سرخس و در مجاورت روستای کندکلی قرار دارد.

ساکنین روستا از دو گروه سیستانی و بلوچ مهاجر از سیستان و بلوچستان تشکیل شده است. فارس ها شیعه و بلوچ ها سنی هستند. شغل مردم روستای قوش چاکر دامداری و کشاورزی آبی می باشد

قوش سربوزی، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن واقع شده است.قوش سربوزی از دیگر روستاهای شهرستان سرخس تقریباً جدیدتر است.

این روستا در حدود 80 سال پیش توسط طایفه سربوزی که از تیموری های اهل تسنن تربت جام هستند ، تأسیس شده است. تا حدود 60سال پیش سربوزی ها در اینجا ساکن بودند، اما آن ها به روستای چکودر کوچ کردند و قوش سربوزی به بلوچ ها واگذار شد و هم اکنون ساکنین این روستا بلوچ هستند و شغل ان ها کشاورزی و دامداری است

قوش عظیم، از روستاهای شهرستان سرخس و در جنوب شهر سرخس و در حاشیه غرب رودخانه تجن واقع شده است. مردم قوش عظیم از دو گروه سیستانی و بلوچ تشکیل شده اند. سیستانی ها شیعه و بلوچ ها تسنن می باشند اهالی این روستا کشاورز و دامدار هستند. قدمت روستای قوش عظیم حدود 110 سال می باشد

قوش علیجان، از روستاهای شهرستان سرخس است که در جنوب این شهر و در حاشیه جاده سرخس-مشهد قرار گرفته است. حدود 110 سال پیش توسط سیستانی های که از سیستان به سرخس مهاجرت کرده اند، تأسیس شده است.

این مهاجرت تا 40 سال پیش ادامه داشت و هم اکنون همه ساکنان این روستا سیستانی می باشند. ساکنین قوش علیجان از طریق کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند

قوش کهنه، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهرسرخس و در حاشیه رودخانه تجن واقع شده است. این روستا را سیستانی های که از سیستان مهاجرت کرده اند بعد از قوش علیجان تأسیس نموده اند.

اکثر سیستانی ها از طایفه دلارامی می باشند و تعداد کمی نیز از عرب های قوش خزاعی در این روستا ساکن هستند و شغل آنها کشاورزی و دامداری است. قدمت قوش کهنه حدود 90 سال است.

معدن آق دربند، روستای از توابع شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاشیه کشف رود قرار دارد.

این روستا تقریباً جوان است و با شروع فعالیت معادن زغال سنگ بنیان شده است. غالب ساکنین این روستا، کارگر معدن زغال سنگ می باشند و تعداد کمی نیز از طریق کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند. نزدیک به 30% مردم معدن آق دربند بیرجندی و 20% کلاتی (شهرستان کلات) و مابقی مهاجرین روستاهای شعاع 50 کیلومتری اطراف معدن آق دربند می باشند که به این منطقه کوچ کرده اند.

نوروز آباد، روستای قدیمی از شهرستان سرخس است که در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن واقع شده است.

نوروزآباد با توجه به نزدیکی با رودخانه، چندین بار توسط سیلاب تخریب شده و مجدد بنیاد شده است. جمعیت این روستا را سیستانی ها و بلوچ ها تشکیل داده اند. شغل ساکنین این روستا دامداری و کشاورزی می باشد.

بلوک ویل در باره نوروز آباد سال 1276 هجری قمری چنین می نویسد: « از شوریجه از راه کوهستان به جانب نوروز آباد روان شدم. نوروز آباد قلعه ای بود با ساکنانی در حدود 200 نفر که داخل مدخل دشت سرخس، در ساحل چپ رودخانه تجن واقع شده است.»

پس کمر، از روستاهای شهرستان سرخس می باشد و در جنوب شهر سرخس و حاشیه کشف رود واقع شده است. در گزارش میرزا محمد حسن مهندس چنین آمده است.«شورچه و پس کمر از نقاطی است که جمشیدی ها متصرف شده اند و مواضع با اهمیتی است و عمده جنگل پسته در دامنه کوهسار شورچه و آق دربند و پس کمر است.» ^[۱] قدمت این روستا تقریباً 110 سال است در حال حاضر پس کمر بزرگ‌ترین روستای حاشیه کشف رود بعد از معدن آق دربند است.

از لحاظ ترکیب قومی 50% مردم پس کمر را بلوچ و مابقی را سیستانی تشکیل می دهد. تعداد معدودی نیز ترکمن در این روستا ساکن هستند

پل گزی، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و در حاشیه روخانه کشف رود قرار دارد.

اهالی روستای پل گزی ترک زبانند و از شاهسون های شیرازی می باشند که به این منطقه مهاجرت کرده اند. شغل مردم این روستا دامداری و کشاورزی دیم و قالیبافی است.

حسن آباد، از روستاهای شهرستان سرخس و در غرب شهر سرخس و در مجاورت روستای قوش علیجان واقع شده است.

ساکنین این روستا از مهاجرین سیستانی هستند که در زمان خشکسالی سیستان به این منطقه کوچ کرده اند. بیشتر مردم این روستا از طایفه «جر» (jor) هستند . ساکنین روستای حسن آباد از طریق کشاورزی و دامداری امرار معاش می کنند.

چاله زرد، از روستاهای شهرستان سرخس است و درجنوب غرب شهر سرخس قرار دارد . این روستا از بزرگ‌ترین روستاهای تابعه شهرستان سرخس است که دارای کشاورزی دیم می باشد. مردم چاله زرد بیشتر بلوچ و تعدادی نیز از فارس ها و ترکمن های طایفه «تکه» در این روستا ساکن هستند.

شغل غالب مردم در این روستا، کشاورزی گندم و جو به صورت دیم و دامداری می باشد.

چشمه شور، از روستاهای شهرستان سرخس است و در شمال غربی شهر سرخس قرار دارد. این روستا قبل از سال 1345 بنیان شده و جمعیت آن را طایفه علیمیرزایی ها و سیستانی ها تشکیل داده است.

در سال 1345 جمعیت آن 161 نفر بوده و در سال 1354 به 319 نفر رسیده است. شغل مردم چشمه شور، دامداری و کشاورزی دیم است

چکودر، روستای تقریباً جدید با قدمت 85 سال ، بر سر راه کاروانروی مزداوند (مزدوران) به سرخس واقع است.از دهات نادر سرخس است که دارای چشمه آبی است .هسته اصلی این ده را نیز همین چشمه یا کاریزها به نام های چشمه زردچوبه، چشمه ماری، چشمه زو و چشمه نوروزچه تشکیل می دهدو شامل مناطق جنگل سه دهنه، گرزمی، قلعه سنگی ،چاه شیرین و تخته گاوخانه می باشد.

از آنجا که آبادی اوگینه، در محل رباط شرف فعلی در نزدیک همین روستا ، در حدود 1100 سال قبل وجود داشته است .می توان با اطمینان خاطر گفت که سابقه سکونت در این ناحیه بسیار قدیمی است. حدود110 سال قبل محمدحسین مهندس، چنین گزارش کرده است «و نیز از مرزداران به سرخس چنانچه در نقشه نموده است را دیگری معروف به راه چکودر که بهیچوجه آبادی ندارد.مگر در سه فرسنگی، محلی است که یورت سیاه چادر تیموری است»

بعدها در این منطقه توسط دامداران حاشیه تجن ، تعدادی خانه گلی برای سکونت موقت ساخته شده است. با توجه به ساخت این آبادی کم کم طوایفی چون سربوزی، بلوچ و زابلی به این منطقه مهاجرت کرده واین روستا را آباد نمودند. این روستا 180 خانوار جمعیت داردکه بیشتر مردم دارای مذهب تسنن ومابقی شیعه هستند.شغل مردمان این روستا، دامداری و کشاورزی است.

کلاته مُره ای، زیر مجموعه روستای نوروز آباد شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و در غرب حاشیه رودخانه تجن قرار دارد.

ساکنین این کلاته تیره های مختلفی از بلوچ ها می باشند که شغل اصلی آنها کشاورزی و دامداری است. سابقه سکونتی این روستا حدود 70 سال می رسد

کچولی یا عباسقلی خان، از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس واقع شده است. جمعیت این روستا را سیستانی های تشکیل می دهد.

وجود مشکلات سیاسی اجتماعی و طبیعی و خشکسالی های مداوم در سیستان، موجب مهاجرت اجباری سیستانی ها به این منطقه شده است. شغل مردم کچولی دامداری و کشاورزی آبی و دیم می باشد

کندکلی، از روستاهای شهرستان سرخس است و در شمال غرب شهر سرخس و در مجاورت روستای یازتپه واقع شده است. ساکنین این روستا را سیستانی ها ی مهاجر تشکیل می دهد.

شغل مردم این روستا همانند دیگر روستاهای شهرستان سرخس کشاورزی و دامداری می باشد.

گنبدلی، از روستاهایی شهرستان سرخس است که در جنوب غربی شهرسرخس و حاشيه جاده مشهد- سرخس و تقاطع جاده پالایشگاه گاز شهید هاشمی نژاد (خانگیران) واقع شده است. این روستا حدود 75 سال پیش توسط طایفه خزاعی هایی قوش خزاعی بنیان شده است.

اراضی مرغوب اطراف گنبدلی مکان مناسب برای چرای دام ها می باشد شغل مردم این روستا دامداری و کشاورزی گندم و جو به صورت دیم می باشد

یازتپه، از روستاهای شهرستان سرخس است و در شمال شرق شهر سرخس قرار دارد. یازتپه از دو بخش مسکونی بلوچ نشین و سیستانی نشین تشکیل شده که بخش سیستانی نشین آن، در اختیار طایفه «چــِشَک»‌ها و بخش دیگر در اختیار بلوچ‌هاست. همچنین تعداد کمی نیز از اقوام کرد در این روستا زندگی می کنند.

یازتپه از نظرتحول جمعیتی شبیه روستای کندکلی است. از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ این روستا خالی از سکنه بوده و مردم آن به کشاورزی و دامداری مشغول هستند

شيرتپه را بهتر بشناسيم

بنام خدا

مقدمه :

 لازم است براي شناخت روستاي شيرتپه مقدمه اي از استان خراسان رضوي و شهرستان سرخس را دراينجا يادآور شد و سپس  به روستاي شيرتپه پرداخت . خاطر نشان ميشود گردآوري اين مقاله از منابع مختلفي ميباشد . ضمنا آنچه كه دراين مقاله آمده صرفا جهت مزيد اطلاع و دربرخي از مطالب هم اگر انتقادي شده درجهت بهبود اوضاع و احوال روستا و روستائيان ساكن شيرتپه ميباشد وهمچنين به موازات انتقاد سازنده راهكارهاي لازم نيز پيشنهاد شده است . نويسنده هيچگونه منافع و تضرري دراين روستا براي خود متصور نبوده است و دراثر مراوده زياد با اهالي است كه مطالب ناگفته ايشان را به نقل قول مرقوم نموده است وهيچگونه اراده و قصدي براي جسارت و اهانت به فرد يا افراد خاصي نبوده و نيست و مرقوم هم نشده است  و با اتكا به اصل آزادي هاي مشروع به ذكر بيان اكتفا شده است .

استان خراسان رضوی

 بخش کوچکی از خراسان بزرگ است. خراسان بزرگ در ادبیات ایران شامل تمامی شمال شرق ایران و بخش بزرگی از افغانستان می‌شود اما خراسان رضوی به مرکزیت شهر مشهد یکی از استان‌های کشور ایران است. این استان با مصوبه دولت جمهوري اسلامي ايران در سال ۱۳۸۳ خورشیدی و پس از تقسیم استان خراسان به سه استان ایجاد شد. افزودن واژه عربی رضوی به نام این استان ایرانی از سوی دولت کنونی، در اثر وجود آرامگاه یکی از پیشوایان شیعی به نام حضرت امام رضا (ع) در مرکز این استان صورت گرفته است. در تقسیمات کشوری سال ۱۳۸۳ استان پهناور خراسان به سه استان تقسیم گردید و استان خراسان رضوی یکی از این ۳ استان است. تعدادکل جمعیت استان براساس آمارسرشماری عمومي نفوس در سال 1385 تعداد  5،593،079 نفر بوده که از این تعداد 2،809،419 نفر مرد و 2،783660 نفر زن می باشد تعدادخانوار این استان نیز 1،427،505 خانوار می باشد.

خراسان رضوی به ۲۰ شهرستان و ۶۵ بخش تقسیم شده است

سرخس

 در گوشه شمال شرقی ایران،شهري است دراستان خراسان رضوي اين شهر مركز شهرستان سرخس ميباشد و در مجاورت ترکمنستان(شوروی سابق)، تقریباً بین دو نصف النهار۳۰ تا ۶۰ و ۱۵ تا ۶۱ درجه شرقی و بین دو مدار ۳۶ و ۳۶ تا ۴۰ درجه شمالی قرار گرفته است. حد طبیعی منطقه را در جنوب، رودخانه کشف رود و حد شرقی را رود تجن (از پیوستن رودخانه هریرود و کشف رود) و حدود طبیعی غربی و جنوب غربی را آخرین امتدادهای ارتفاعات کپه داغ مشخص می‌نماید.

تقسیمات کشوری درمورد سرخس

·         بخش مرکزی شهرستان سرخس

o       دهستان تجن

o       دهستان خانگیران

o       دهستان سرخس

شهر سرخس

·         بخش مرزداران

o       دهستان پل خاتون

o       دهستان کل بی بی (بزنگان)

o       دهستان مرزداران

شهر مزداوند

شیرتپه

 از روستاهای شهرستان سرخس است و در جنوب شهر سرخس و حاشیه غرب رودخانه تجن واقع است. در نزدیکی این روستا تپه‌های خاک عظیم باستانی وجود دارد که دلالت بر وجود آبادی قدیمی دارد.

یاقوت در کتاب معجم البلدان، از این روستا به نام( شیرز) یاد می‌کند.«از دهات سرخس و شبیه شهر است و بین آن و سرخس دو روز راه با شتر در مسیر هرات می‌باشد و در( شیرز) بازاری است و مردمی بسیار و مسجد بزرگی در آن و آب آشامیدنی از آب گوارای چاهاست.»

در گزارش سرخس سال ۱۳۱۱ هجری قمری در باره شیرتپه چنین آمده‌است:«سه فرسخ از پل خاتون به طرف سرخس، موضع شیرتپه‌است. ۲۰۰ خانوار بربری در این محل ساکن و مشغول زراعت هستند. معلوم می‌شود در جلگه شیرتپه بلوکی بوده مشتمل بر چند آبادی... پارچه‌های آسیاب فلزی و ظروف چینی و آجرهای بسیار بزرگ در خرابه‌های محل، به مقدارزیاد یافت می‌شود.»

قدمت شیرتپه کنونی حدوداً ۱۳۰ سال است و مردم آن سیستانی و از طوایف دلارامی ، اردونی، قوچی و گدایی و غيره می‌باشند. ساکنین این روستا به شغل کشاورزی و دامداری مشغول هستند.

اقوام و طايفه هاي سيستاني و بلوچستاني ايران

آبیل-ارابیب-ارباب-اربابی- ارجونی- اردنی- اله دو- اوکاتی-بارانی-بارکزایی-بامدی- بامری-بختیاری-| براهویی- برخوردار-بزی- بندانی- پتی پشم- پودینه-پهلوان-تجگی- تیلر- جدیدالاسلام-جر-جمالزایی-جمشیدی | جنگی | جهان تیغ | چاری | چتله | چشک | حیدری | خاراکوهی | خدری | خمبر | درگی | دره‌ای | دلارامی | دلخکی | دولفظه | ده مرده | راز | راشکی | رامرودی | راهداری | رخشانی | رئیس | ریگی | زرهی | سارانی | سالاری | سراوانی | سربندی | سرحدی | سرگزی | سرگلزایی | سموری | سنجرانی | سنچولی | سندگل | سیاه سری | شهرکی | شهریاری | شیبک | شیخ | شیرانزائی | صیاد | عارفی | غلجه ای | فخیره | فراهی | قزاق | قهقایی | کاشانی | کته لوک | کلبعلی | کمالی | کول | کوهکن | کیال | کیانی | کیخا | گدا | گرگ | گرگیچ | گلوی | گنجعلی | لکزایی | ماهککی | مختاری | میر | میرشکار | ناروئی | نوتانی | نورا | نوری | هراتی

برخي از طوايف ساكن درشيرتپه

دلارامی، از طایفه های سیستانی استان سیستان و بلوچستان می باشد.

این طایفه از نژادهای اصیل سیستانی هستند که خاستگاه اولیه شان منطقه دلارام و دلخک بوده است واکنون در مجاورت دریاچه هامون ساکن هستند. نیمی از مردم این طایفه شیعه و مابقی سنی هستند.

تیره های دلارامی

·         تیره مد مصطفی (محمد مصطفی)

·         اولاد محمد – شامل خداداد، منصور، مصطفی بوده اند که فرزندان وی در روستای دلارام شمال ( زابل) ساکن هستند.

·         تیره ملا رستم – در جنوب ده غلامعلی زابل ساکن هستند و عده ای دیگر نیز در محمد آباد بولائی سکونت دارند

·         تیره لقمان – فرزندان علی مدد – به شهرستان سرخس کوچ کرده و در آنجا سکونت دارند.

·         تیره خالقداد و اولاد شمس الدین – در اسلام آباد مازندران ساکن هستند و تعدادی در روستای قوش کهنه سرخس ساکن هستند.

·         تیره علی گل و کدخدا دلمراد – عمو زاده های لقمان هستند که اعقابشان در شیرتپه سرخس سکونت دارند.

·         دلارامی های ساکن کاشمر- از دلارامی های شیعه مذهب هستند که بر اثر درگیری با اقوام سنی مذهب شان، قندهار افغانستان را ترک کرده و به عطاعیه نیشابور کوچ و بعد از آن به روستای قراچه کوه سرخ کاشمر کوچ کرده اند.

·          

گدا (گدائي )

معناي لغوي =گِدا یا مُتِکَدی به شخصی اطلاق می‌شود که از طریق درخواست کمک مادی از مردم ارتزاق می‌کند و با ایجاد حس ترحم از مردم پول می‌‌ستاند و این کار به صورت حرفه وی محسوب گردد.

در ادبیات جهان گدا در پایین‌ترین رده اجتماعی آمده است و اغلب برای نشان دادن وجه تمایز پایگاههای اجتماعی از مثال شاهزاده و گدا استفاده شده است. معروفترین اثر ادبی شاهزاده و گدا اثر مارک تواین می‌‌باشد. این اختلاف پایگاههای اجتماعی در ادبیات فارسی نیز توسط مقایسه شاه و گدا بسیار آمده است.

در گفتار عامیانه ایرانیان به شخص سمج و ضعیف‌نما اصطلاحاً «مثل گداهای سامره» گفته می‌شود. این به این خاطر است که گداهای شهر سامره عراق در میان ایرانیان مسافر در قدیم بخاطر سماجت و مزاحمت‌آفرینی زبانزد شده بودند.

اصولا اين طايفه باتوجه به ارادتي كه به ائمه اطهار دارند لذا به همين مناسبت حودرا گداي ائمه معصومين خاصه حضرت (علي  ع ) ميدانسته و ازاين رو است كه لغب گدا را برگزيده اند يعني گدا و تشنه ائمه بودن است .

بهمين سبب يكي از همين افراد طايفه گدائي ها بنام  علي گدائي ( جعفري نژاد ) با هزينه شخصي خويش در روستاي شيرتپه مسجدي زيبا بنام (مسجد الزهرا ) بنا نموده است . درحال حاضر علي رغم اينكه سردرب و مناره هاي آن تكميل نگرديده است وليكن فعلا شاخص ترين و بلند ترين بنا دراين روستا ميباشد .

اين طايفه از طوايف بزرگ سيستان و بلوچستان ودرحوالي شهر زابل هستند واز قسمت سيستان به اين منطقه (سرخس – شيرتپه ) كوچ نموده اند و مسلمان و شيعه هستند و بنا به اظهارات برخي از ايشان سابقا در سيستان مذهب سني داشته اند و به مرور زمان به شيعه گرويده اند .

طايفه كيخا «كيخواه » يكی از طوايف بزرگ سيستان و بلوچستان ايران به شمار می آيد و به مفهوم «كی خواه» يا كيانی خواه تعبير می شود. و دارای هفت تيره می باشد.

·         كيخای پلاسی

·         كيخای عسگری

·         كيخای عودی (سدكی)

·         كيخار چپتی

·         كيخای شاه بيگی

·         كيخای ته رودی

·         كيخای كندری

كيخای پلاسی

براساس نوشته ملك شاه حسين در كتاب احيا الملوك ، از كيخای پلاسی به عنوان تيره معتبر كيخا ياد شده، كه در منطقه پشت منطقه زره(سيستان)سكونت اختيار كرده اند. برخی از معمرين تيره پلاسی بر اين باورند كه فرزندان عبدا.. سياه پلاسی(چادر سياه)هستند. و عبدا.. نيز در سرزمين حجاز می زيسته است.او مردی باديه نشين بوده كه روزی در غروب آفتاب شترش گم شده، و وی در جستجوی شترش رو به بيابان نهاده واز قضا در زير روشنايی شفق ، نور خيره كننده ای نظر اورا به خود جلب می نمايد. و چون نزديك می شود با گنجينه ای از جواهرات روبرو شده و دامانش را از جواهرات پر كرده و به چادر برمی گردد. و چون روز ديگر به آنجا می رود اثری از گنج نمی بيند. لذا از بيم لو رفتن، با قبيله اش كوچ كرده و به سيستان می رود و در آنجا ماندگار می شود. و اكنون در قريه پلاسی، در ميان شيله زابل زندگی می كنند.

از طايفه مذكور فاميل های شريعی، شريفی، خزاعی، عرفانی، شاكری، قائمی، خالصی،امامی، امام جمعه، توكلی، افشاری و كاظمی پديد آمده اند.

كيخای عسكری

اين تيره بصورت پراكنده در گوشه و كنار سيستان روزگار می گذرانند. اينان خود را وابسته به عساكر افغانی می دانند كه به منطقه سيستان مهاجرت كرده اند. احياالملوك از آنان به عنوان نقيبان و جنگجويان پشت زره(زرنج يا سيستان) ياد می نمايد. ضرورت در جابجايی لشكريان نيمروزی(سيستان) كه موظف به ايجاد امنيت و دفاع در مقابل مهاجمين ازبك و مغول بوده اند، ايجاب می كرده تا اين جماعت رزمنده، وضعيت متحرك و سياری داشته باشند و در سيستان اقامت نمايند.

كيخای عودی (سدكی)

اين تيره بيشتر در منطقه شيب آب زابل ساكن هستند و زمانی گروه متخصص طايفه كيخا را تشكيل می دادند.اين تيره مهندسين اوليه آبياری و زراعت در سيستان بودند كه كارشان حفظ اصالت سيستم سنتی در رشته آبياری و كشاورزی بود. تبحر و كاردانی شان بخصوص در امر بندبافی(سدسازی)، وجه اختصاصی و متمايزی بود كه آنان را در مرتبه بالای نسبت به ديگر تيره ها وطوايف قرار می داد. بافتن بند يا سد گزی(چوبی) كه در دل امواج خروشان رودخانه هيرمند، آن هم در مواقع طغيان و سيل انجام می گرفت،از عهده هيچ طايفه ديگر بر نمی آمد. روزگاری بزرگان طايفه موبدان متعصبی بودند كه در نگاهداشت آتش مقدس زرتشتيان زرنج(سيستان) در قبل از اسلام، نقش اصلی را عهده دار بودند.

كيخای چپتی

ساكن روستای « قلعه چه» در مجاورت منطقه تاسوكی زندگی می كردند. قلعه مذكور در ميان منطقه ريگزاز واقع بوده كه حصار مستحكمی به نظر میآمده است. بدين گونه كه رعايا از ترس ماليات و زورگويی خوانين ،نمی توانستند فرار كنند. چون در صورت رفت وآمد،اثر پاه روی ماسه ها باقی می مانده و به اين ترتيب قضيه لو می رفته است. بنا براين تعدادی از رعايا كفش های دست ساز به نام چپتی درست كرده و وارونه به پاهيشان می بندند و شب هنگام فرار می كنند. و به اين ترتيب به كيخاهای چپتی معروف شدند.

كيخای شاه بيگی

يا جماعت مالدار، كه خود را سردسته و سرسالار كيخا های شيب آب زابل می دانند. جد بزرگ آنان كدخدا غلامعلی می باشد.

كيخای ته رودی

اين تيره به علت اينكه خانه هايشان را، به خاطر ايمن بودن و دور از ديد مهاجمان و سارقان در مسير رودخانه های متروك و عميق بنا می كردند. به ته رودی مشهور شدند.

كيخای كندری

به اين علت كه خاستگاه اوليه شان منطقه كندر بوده، به كندر معروف شده اند. تعدادی ازاين تيره در قريه ورمال و تاسوكی و تعداد زيادی نيز در زاهدان ساكن هستند.

تیره های طایفه براهویی

·         تیره مالکی

·         تیره زیرکاری

·         تیره چندال

·         تیره نخعی

·         تیره سرابندی

·         تیره کوچک زهی

·         تیره شاهوزی

براهویی، طایفه‌ای در استان سیستان و بلوچستان ایران هستند . این طایفه ، عشایر دامداری هستند که تعدادی از آنها امروز در برخی از روستاهای سیستان و دامنه‌های کوه خواجه و نیز در اطراف شهرستان خاش در بلوچستان زندگی می‌کنند.

براهویی‌ها تا حدی از نظر چهره و زبان از قوم بلوچ متمایز هستند . برخی آنها را از تبار هندی و دراویدی می‌دانند . بیشتر افراد این طایفه امروزه در بلوچستان پاکستان زندگی می‌کنند . سوت براهویی ، آهنگی است متعلق به این طایفه که غالبا توسط زنان خوانده می‌شود .

براهویی های سیستان به دو شغل کشاورزی و دامداری مشغول هستند. کشاورزان بیشتر در مناطق میان کنگی، سکوهه، لوتک، شیب آب و منطقه شهرکی و ناروئی و دامداران از مطقه برنگ تا سفیدآبه و چاه دیوان و در تمام دشت های حاشیه هامون و به هنگام ییلاق به کوههای قائنات و بلوچستان کوچ می کنند.

لايحه قانون مجازات اسلامي

باب چهارم

فصل دوم

لايحه قانون مجازات اسلامي

باب چهارم

فصل اول

لايحه قانون مجازات اسلامي

باب سوم

فصل سوم

لایحه قانون مجازات اسلامي

باب سوم

فصل دوم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب سوم

فصل اول

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب دوم

فصل دوم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب دوم

فصل اول

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب اول

فصل ششم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب اول

فصل پنجم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب اول

فصل چهارم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب اول

فصل سوم

لایحه قانون مجازات اسلامی

باب اول

فصل دوم